W czwartek, 19 marca 2026, wiceminister aktywów państwowych Konrad Gołota, odpowiedzialny za nadzór nad spółkami państwowego przemysłu zbrojeniowego ujawnił w wywiadzie dla TVP Info, że Polska prowadzi rozmowy nad dołączeniem do brytyjsko-włosko-japońskiego programu budowy samolotu wielozadaniowego 6. generacji GCAP (Global Combat Air Programme).
Pełnowymiarowa makieta GCAP podczas londyńskich targów DSEI 2025 / Zdjęcie: Jakub Link-Lenczowski, MILMAG
Na pytanie, czy w związku z tym że na świecie jest obecnie realizowanych kilka programów samolotów bojowych 6. generacji, wiceminister Konrad Gołota powiedział, że dzisiaj musimy nadrobić pewne zaległości w tej kwestii, bo w Polsce w ostatnich dekadach nie produkowaliśmy samolotów, więc nasz przemysł lotniczy wymaga rozwinięcia.
Przypomniał, że nad myśliwcem szóstej generacji – w ramach Global Combat Air Programme (GCAP) – pracuje m.in. konsorcjum trzech państw: Włochy, Wielka Brytania i Japonia. W ciągu ostatnich kilku miesięcy rozmawiałem z przedstawicielami przemysłów obronnych zarówno Włoch jak i Japonii – ujawnił urzędnik.
Wskazał, że od 2028 należącego do Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ), Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 w Bydgoszczy rozpoczną modernizacje samolotów wielozadaniowych F-16C/D Block 52+ Advanced do standardu F-16V. Natomiast prawdą jest też to, że rozmawialiśmy z partnerami z zagranicy i jesteśmy bardzo zainteresowani tym, żeby wejść w przyszłościowe programy rozwojowe, w tym w branży lotniczej – powiedział w wywiadzie dla TVP Info.
Na pytanie o to, jaki jest oddźwięk w przypadku wyrażenia chęci włączenia się Polski do prac nad myśliwcem 6. generacji, Konrad Gołota powiedział, że jest zrozumienie dla naszej propozycji i jest chęć dalszych rozmów.
Obecnie, Siły Powietrzne RP dysponują 47 F-16C/D Block 52+ Advanced i 12 lekkimi samolotami bojowymi FA-50GF Fighting Eagle w wersji Block 10. Warto dodać, że 11 września 2025 wycofano wszystkie myśliwsko-bombowe Su-22, a podobny los spotka niedługo ostatnie pozostające w służbie MiG-29. W tym roku do kraju zostaną przebazowane pierwsze cztery samoloty 5. generacji F-35A Husarz z 32 zamówionych, a od przyszłego roku mają rozpocząć się dostawy pierwszych z 36 ulepszonych FA-50PL Block 20. Jednocześnie, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, gen. Wiesław Kukuła ogłosił 27 lutego br., że dzięki środkom finansowym odblokowanym przez program SAFE (Security Action for Europe) możliwy będzie zakup kolejnych samolotów 5. generacji, a więc F-35A (wcześniej planowano zakup kolejnych 32 samolotów po 2030).
GCAP
Program GCAP realizuje spółka joint venture Edgewing, złożona z BAE Systems (Wielka Brytania), Leonardo (Włochy) i Japan Aircraft Industrial Enhancement Co. Ltd. (Japonia), a nadzoruje go ze strony zainteresowanych rządów organ koordynujący w postaci Międzynarodowej Organizacji Rządowej GCAP (Global Combat Air Programme – GCAP International Government Organisation; w skrócie GIGO).
Edgewing będzie odpowiedzialne za projektowanie, rozwój i dostawę samolotów bojowych nowej generacji – celem jest rok 2035 – i pozostanie organem projektowym dla GCAP przez cały okres użytkowania, który ma trwać dłużej niż do 2070.
Już teraz testowane są przyszłe technologie programu GCAP. 9 grudnia 2024 spółki Leonardo UK i 2Excel oblatały dla Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii samolot doświadczalny Excalibur na bazie Boeinga 757.
Co ciekawe, dołączeniem do programu była też zainteresowana Arabia Saudyjska, a z powodu problemów francusko-niemiecko-hiszpańskiego programu FCAS/SCAF/FSAC (ang. Future Combat Air System; fr. Système de Combat Aérien du Futur; hiszp. Futuro Sistema Aéreo de Combate), zainteresowany jest również Berlin, choć rozważana jest także budowa samodzielna bądź ze Szwecją, która realizuje program KFS (Konceptprogram Framtida Stridsflygsystem) o kryptonimie Vägval. Wśród innych zainteresowanych stron można wymienić także Australię, Kanadę i Portugalię.
Program GCAP został uruchomiony 9 grudnia 2022 i zastąpił wcześniejsze narodowe inicjatywy, brytyjski Tempest i japoński F-X. Nowy samolot zastępował obecnie eksploatowane Eurofighter Typhoon (przez Wielką Brytanią i Włochy) oraz F-15J/DJ Eagle i F-2 (przez Japonię) oraz uzupełni obecnie wdrażane przez trzy państwa samoloty F-35. Zakłada się również opracowanie bojowego bezzałogowego statku latającego (bbsl), tzw. lojalnego skrzydłowego wraz z uzbrojeniem. Wcześniej zainteresowana udziałem była Szwecja, ale w 2023 ogłoszono, że Sztokholm, jak wspomniano, sam opracuje następcę JAS 39 Gripen.
Oprócz trzech wymienionych spółek – liderów programu, jak czytamy w oddzielnym komunikacie prasowym Leonardo, podwykonawcami są: Avio Aero (Włochy), ELT Group (Włochy), IHI (Japonia), MBDA (Włochy i Wielka Brytania), Mitsubishi Electric (Japonia) i Rolls-Royce (Włochy).