W środę, 28 maja 2025, izraelska spółka Rafael Advanced Defense Systems poinformowała w mediach społecznościowych, że przeciwlotniczy system broni laserowej dużej mocy (HELWS) Iron Beam (aka. Magen Or) zadebiutował w boju w ramach Sił Obronnych Izraela. Jako dowód zaprezentowano materiał filmowy z zestrzelenia wrogiego bezzałogowego statku latającego.
Zdjęcie: Rafael Advanced Defense Systems
Do debiutu bojowego demonstratora systemu o mocy 100 kW, który wcześniej dostarczono do Sił Obronnych Izraela, miało dojść podczas trwającej operacji Żelazne Miecze przeciwko Hamasowi w Strefie Gazy. Co ciekawe, już 15 października 2023 pojawiły się doniesienia o debiucie bojowym podczas ataku Hamasu, ale nigdy nie zostało to potwierdzone. Istnieje jedynie nagranie wideo, przedstawiające domniemane dwa strzały.
Teraz producent oficjalnie potwierdził debiut bojowy, nie ujawniając jego daty, ale warunki w jakich nagrano zaprezentowane wczoraj wideo różni się od tego sprzed 19 miesięcy.
Izrael jest pierwszym krajem na świecie, który przekształcił technologię laserów dużej mocy w w pełni operacyjny system — i wykonuje rzeczywiste przechwyty bojowe – powiedział dr Yuval Steinitz, prezes zarządu Rafaela.
Rafael przewodzi rewolucji w dziedzinie broni energetycznej. Pomysłowość naszych zespołów i duże inwestycje w badania i rozwój doprowadziły do tego monumentalnego osiągnięcia — dodał Yoav Tourgeman, dyrektor wykonawczy Rafaela.
Wbrew jednak deklaracjom Rafaela, pierwszym państwem który użył przeciwlotniczej broni laserowej w warunkach wojennych była Ukraina, która 3 lutego br. potwierdziła użycie systemu Tryzub przeciwko rosyjskim bezzałogowom bojowym typu Gierań.
Jeśli chodzi o systemy broni laserowej rozwijane w innych państwach to należy wymienić: USA (HELIOS, ODIN, LWSD Mk 2 Mod 0, IFPC-HEL, HELCAP, DEIMOS, DE M-SHORAD, MEHEL 2.0, CLaWS, DG HELWS, HEL TVD i SHiELD), Chiny (LW-30, Shen Nung i nieznany system okrętowy), Wielką Brytanię (DragonFire), Francję (DEW), Niemcy (HELWS), Izrael (również Lite Beam i HPL), Rosję (Piereswiet), Grecję (HELW), Koreę Płd. (Laser-Based Anti-Aircraft Weapon Block-I), Japonię (bez nazwy) Turcję (LSS, Gökberk, ALKA, Jarmol i Nazar), Iran (LASS; choć nie wiadomo czy nie jest to chiński Shen Nung), Pakistan (niepotwierdzone) czy Indie (Laser Directed Weapon(DEW) MK-II(A), Surya i DURGA II).
Iron Beam
Iron Beam był opracowywany w latach 2010-2015, a pierwszy test odbył się 14 kwietnia 2022. Demonstrator o mocy 100 kW z powodzeniem przechwycił bezzałogowe statki powietrzne oraz pociski moździerzowe, niekierowane i przeciwpancerne podczas różnych scenariuszy. Zasięg rażenia ma wynosić 10 km. Jest to pierwszy tego rodzaju system laserowy, który dokonał udokumentowanego przechwycenia szereg zagrożeń powietrznych. W grudniu 2022 do programu dołączyła amerykańska spółka Lockheed Martin.
System prezentowano na wielu międzynarodowym wystawach: AUSA 2022 w USA, Avalon 2023 w Australii czy DSEI 2023 w Japonii. Na targach IMDEX 2023 w Singapurze zaprezentowano wersję morską oraz na wystawie AUSA 2024 zminiaturyzowaną wersją, wspomnianą, Lite Beam.
Koszt operacyjny pojedynczego strzału Iron Beam jest szacowany na około 1000 USD, podczas gdy wystrzelenie pocisku przechwytującego Tamir systemu obrony przeciwrakietowej Iron Dome to ok. 40-50 tys. USD.
28 października 2024 Ministerstwo Obrony Izraela zamówiło seryjne zestawy Iron Beam za równowartość 2 mld NIS (wówczas 2,16 mld zł). Jeśli chodzi o finansowanie programu, to w ramach ustawy federalnej H.R.8034 – Israel Security Supplemental Appropriations Act, 2024 (podpisanej 24 kwietnia 2024), Stany Zjednoczone zapewnią Izraelowi środki w wysokości 1,2 mld USD (wówczas 4,82 mld zł) na zakup systemu Iron Beam.
Wideo: Rafael Advanced Defense Systems
AKTUALIZACJA
Komentarz Rafaela:
Podczas operacji Żelazne Miecze, Dyrekcja Badań i Rozwoju Obrony (DDR&D) Ministerstwa Obrony Izraela (IMOD), Izraelskie Siły Powietrzne (IAF) i Rafael Advanced Defense Systems zrealizowały przyspieszony program rozwoju w celu wdrożenia rewolucyjnych systemów przechwytywania. W wyniku tej inicjatywy żołnierze z IAF Aerial Defense Array obsługiwali prototypy systemów laserowych dużej mocy w terenie, skutecznie przechwytując dziesiątki wrogich zagrożeń. Systemy te opierają się na przełomowych technologiach opracowanych przez dziesięciolecia w Rafael, w ścisłej współpracy z Działem Badań i Rozwoju DDR&D. Wdrożone systemy laserowe są częścią portfolio systemów broni energetycznej kierowanej Rafael, opracowanych we współpracy z IMOD, i uzupełniają mocniejszy system Iron Beam, który jest obecnie w fazie rozwoju i który ma zostać dostarczony do IDF w tym roku. Podczas trwania obecnej wojny IAF, między innymi żołnierze Aerial Defense Array, badali i wdrażali systemy laserowe w terenie, osiągając znakomite wskaźniki przechwytywania, które ratowały życie cywilów i chroniły majątek narodowy.
Dr Yuval Steinitz, prezes zarządu Rafaela:
Izrael jest pierwszym krajem na świecie, który przekształcił technologię laserów dużej mocy w w pełni operacyjny system – i wykonał rzeczywiste przechwyty bojowe. Jesteśmy niezwykle dumni z osiągnięć Rafaela w przewodzeniu temu przełomowi operacyjnemu i technologicznemu. Oparty na unikalnym rozwoju optyki adaptacyjnej system Iron Beam firmy Rafael niewątpliwie zmieni zasady gry, wywierając bezprecedensowy wpływ na nowoczesne pole bitwy.
Yoav Tourgeman, dyrektor wykonawczy Rafaela:
Rafael przewodzi rewolucji w dziedzinie broni energetycznej, a działające systemy laserowe należą do najbardziej zaawansowanych w swoim rodzaju na świecie. Pomysłowość i śmiałość najlepszych naukowców Rafaela oraz ogromne inwestycje firmy w badania i rozwój zaowocowały monumentalnym osiągnięciem operacyjnym i technologicznym. Systemy obronne i uderzeniowe Rafaela udowodniły swoją skuteczność na polu bitwy, wnosząc znaczący wkład w bezpieczeństwo narodowe Izraela, szczególnie w trakcie obecnej wojny. W tym roku dostarczymy pierwszy system Iron Beam z linii produkcyjnych Rafaela do IMOD. System ten fundamentalnie zmieni równanie obronne, umożliwiając szybkie, precyzyjne i opłacalne przechwytywanie, bezkonkurencyjne w przypadku jakiegokolwiek istniejącego systemu.
Szef DDR&D, gen. bryg. (w st. spocz.) dr Daniel Gold:
Państwo Izrael jest pierwszym na świecie, które zademonstrowało możliwości przechwytywania laserowego na dużą skalę. Od lat DDR&D Ministerstwa przewodzi, wraz z przemysłem obronnym i start-upami, rozwojowi technologii laserów dużej mocy. Nasza wizja rozmieszczania broni laserowej została zrealizowana podczas wojny z ogromnym sukcesem technologicznym i operacyjnym. Jednostki bojowe IDF wykazały się zaangażowaniem w integrowaniu i przeprowadzaniu pierwszych udanych wdrożeń operacyjnych systemów, a wyciągnięte wnioski zostaną wykorzystane, gdy rozmieścimy więcej operacyjnych systemów laserowych. Systemy przechwytywania laserowego zapewnią dodatkową warstwę w wielopoziomowym systemie obrony powietrznej Izraela, który został skrupulatnie opracowany dzięki niestrudzonym wysiłkom przemysłu obronnego i wyjątkowego kapitału ludzkiego Izraela. Będziemy nadal rozwijać tę technologię i dostarczać IDF wiodące na świecie systemy i możliwości, zamieniając wizję w bezpieczeństwo w powietrzu, na morzu, na lądzie i w każdym wymiarze.
Szef Wydziału Badań i Rozwoju DDR&D, generał brygady Yehuda Elmakayes:
Podczas wojny wdrożyliśmy kilka prototypów systemów laserowych dużej mocy, co zaowocowało znaczącymi osiągnięciami, których zwieńczeniem były pierwsze na świecie udane przechwycenia laserów dużej mocy na polu bitwy. W tym okresie zdobyliśmy znaczące doświadczenie w optymalizacji i obsłudze technologii laserowych w terenie. Obecnie integrujemy te spostrzeżenia z systemami będącymi w fazie rozwoju, jednocześnie rozszerzając zakres systemów opartych na laserach w celu ochrony izraelskich cywilów i sił IDF.
Generał brygady G., szef IAF Aerial Defense Array:
Początkowe sukcesy operacyjne naszych systemów laserowych w walce z licznymi zagrożeniami powietrznymi i amunicją podczas tego konfliktu stanowią znaczące osiągnięcie dla Izraela — pokazując zarówno innowacyjne możliwości naszego przemysłu obronnego, jak i wyjątkową zdolność adaptacji personelu naszych Sił Powietrznych, zwłaszcza żołnierzy Aerial Defense Array, którzy zintegrowali i wdrożyli te najnowocześniejsze systemy podczas walki. To przełomowe odzwierciedlenie poświęcenia niezliczonych osób — błyskotliwych umysłów oddanych ochronie naszej ojczyzny.