W sobotę, 29 listopada 2025, jak poinformowała irańska agencja prasowa Mehr, w porcie Bandar Abbas w ostanie Hormozgan z okazji Dnia Marynarki Wojennej Iranu (Nirū-yē Dəryâyi-yē Ərtēš-ē Žomhūri-yē Ēslâmi-yē Irân, NEDAJA), ponownie do służby po ubiegłorocznym zatonięciu wróciła lekka fregata rakietowa Sahand (74), typu Mudże, a także podniesiono banderę na nowej jednostce – okręcie-bazie IRIS Kurdestan (442).
Sahand (74) / Zdjęcia: Mehr
Przypomnijmy, że 7 lipca 2024 podczas prac remontowych w stoczni marynarki wojennej w Bandar Abbas doszło do wypadku, w wyniku którego okręt Floty Południowej, błędnie klasyfikowany lokalnie jako niszczyciel, przewrócił się na lewą burtę, po tym jak na jego pokładzie doszło do eksplozji. Okręt zatonął i osiadł na dnie basenu portowego. W wypadku zginęło troje marynarzy. Okręt miał być przygotowywany do udziału w kolejnej operacji antypirackiej na Oceanie Indyjskim. Władze irańskie zapowiedziały podniesienie jednostki i naprawienie. Tak też się stało.
Na okręcie powtórnie wciągnięto banderą NEDAJA podczas uroczystości z udziałem generała dywizji Amira Hatamiego jako głównodowodzącego Wojsk Lądowych, kontradmirała Habibollaha Sajjariego jako zastępcy szefa sztabu sił zbrojnych ds. koordynacji, kontradmirała Szahrama Iraniego jako dowódcy NEDAJA oraz innych wysokich rangą oficerów, a także gubernatorów Sistanu i Beludżystanu, Hormozganu i Kurdystanu, przywódców religijnych, członków parlamentu oraz rodzin personelu marynarki wojennej. Formalnie uhonorowano trzy rodziny marynarzy poległych podczas wypadku, ponieważ wydarzenie zbiegło się z obchodami Dnia Marynarki Wojennej.
Równolegle wciągnięto banderę na nowej jednostce – najnowszym okręcie-bazie IRIS Kurdestan (442), który został przebudowy z tankowca Tabukan. Okręt przechodził próby morskie od maja ub. r.
Sahand (74) to trzecia z pięciu zbudowanych i łącznie siedmiu planowanych fregat rakietowych typu Mudże. Stępkę położono w 2010, wodowanie nastąpiło w 2012, a wejście do służby w 2018. 25 lipca 2021 fregata, wraz z okrętem-bazą Makran (441) wzięły udział w defiladzie morskiej w St. Petersburgu z okazji 325. rocznicy powstania marynarki wojennej Rosji. Była to pierwsza wizyta irańskich okrętów na Morzu Bałtyckim w historii.
Typ Mudże ma 95 m długości, 11,1 m szerokości, 3,25 m zanurzenia i 1500 t wyporności. Napędzany jest dwoma silnikami wysokoprężnymi o mocy 10 000 KM (7500 kW) każdy i czterema generatorami o mocy 740 KM (550 kW) każdy osiągają prędkość 30 w. Główne uzbrojenie stanowią cztery pociski przeciwokrętowe Nur lub Kader. Pozostałe uzbrojenie to 76-mm armata morska Fajr-27, 40-mm armata przeciwlotnicza Fath-40, dwie 20-mm armaty morskie Oerlikon, 4 pociski przeciwlotnicze Mehrab (kopia SM-1 lub morski wariant Ra’ad), dwie potrójne wyrzutnie 324-mm torped ZOP i dwa 12,7-mm karabiny maszynowe. W przyszłości okręty tego typu mają zostać uzbrojone w morski wariant pocisków przeciwlotniczych Sajjad-2.
Służba jednostek tego typu jest jednak pechowa. Bliźniaczy Damawand (77), który wszedł do służby w 2013, zatonął 28 stycznia 2019, po tym jak 10 stycznia uderzył w betonowy falochron u wejścia do portu Bandar-e Anzali na Morzu Kaspijskim (w wyniku czego pozbawiony napędu unosił się na wodzie przez dłuższy czas, a dwóch marynarzy zginęło). Według źródeł irańskich, okręt został podniesiony z dna i początkowo planowano jego odbudowę – ostatecznie zrezygnowano z niej.
Z kolei Dżamaran (76) omyłkowo ostrzelał 10 maja 2020 podczas ćwiczeń rakietowym pociskiem przeciwokrętowym typu Nur (kopia chińskiego YJ-83/C-802) wielozadaniowy okręt wsparcia Konarak (1409) typu Hendidżan. W zdarzeniu zginęło 19 marynarzy, a ciężko uszkodzony okręt skreślono ze stanu.
Ponadto, 13 czerwca 2021 do służby weszła Dena, a 27 listopada 2023 Deylaman, który zastąpił utracony Damawand. 5 grudnia 2021 budowany Sziraz (eks-Talaieh) zsunął się z kilbloków i przewrócił się w suchym doku podczas wpompowywania do niego wody. W czasie naprawy zdecydowano o przebudowie go na okręt rozpoznania radioelektronicznego (WRE) i 15 stycznia br. wszedł do służby jako Zagros (313). W budowie nadal pozostaje Taftan.
IRIS Kurdestan (442)
Okręt-baza IRIS Kurdestan (442) pierwotnie zbudowany w 1992 tankowiec Tabukan został przebudowany przez spółkę Iran Shipbuilding & Offshore Industries Complex w jej stoczni w Bandar Abbas. Jednostka ma 183 m długości i szerokość 32,23 m. Statek miał oryginalny tonaż brutto (GT) wynoszący 29 506, co określa jego całkowitą objętość wewnętrzną (w tym wszystkie zamknięte przestrzenie), oraz tonaż nośny (DWT) wynoszący 45 425, co wskazuje maksymalną masę, jaką mógł przewieźć paliwo w tonach metrycznych. Zanim trafił do Iranu w sierpniu 2019, był użytkowany pod banderą Togo (od stycznia 2013), a wcześniej Panamy jako Tabuk (od listopada 2011) i Barbadosu jako Fasirus (od października 2010).
Statek otrzymał pokład lotniczy w środkowej części kadłuba, z którego będą operować śmigłowce takie jak RH-53D Sea Stallion, SH-3D Sea King, AS-61A-4 Sea King, Mi-17 czy Agusta-Bell AB 212ASW, a także bezzałogowe statki latające.
Jest to czwarty irański okręt przebudowany do nowej roli z dużej jednostki cywilnej.
Pierwszym był 228-metrowy okręt-baza IRIS Makran (441), który wszedł do służby 12 stycznia 2021, największa jednostka NEDAJA na jej stanie, po zatonięciu w nocy z 1 na 2 czerwca 2021 okrętu zaopatrzeniowego Chark (431) zmodernizowanego brytyjskiego typu Ol, po tym jak na jego pokładzie wybuchł pożar.
Drugim jest wprowadzony do służby 9 marca 2023 w Marynarce Wojennej Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej Iranu (Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelâb-e Eslâmī’; IRGCN) 240-metrowy okręt-baza IRIS Shahid Mahdavi (110-3), czyli eks-kontenerowiec Iran Isfahan (eks-Sarvin).
6 lutego br. do służby w IRGCN wprowadzono kolejny 240-metrowy okręt lotniczy z ciągłym pokładem IRIS Shahid Bahman Bagheri (C-110-4), zdolny do przyjmowania śmigłowców i bezzałogowych statków latających. Powstał poprzez przebudowę kontenerowca Perarin projektu Germanischer Lloyd.