Wisła
W ramach I fazy programu Wisła, Siły Powietrze RP dysponują dwiema bateriami, złożonymi z czterech jednostek ogniowych systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej średniego zasięgu Wisła/MIM-104F Patriot PAC-3+ (Post-Deployment Build 8, PDB 8), skompletowanego ze Zintegrowanym Systemem Dowodzenia Obroną Przeciwlotniczą i Przeciwrakietową (Integrated Battle Command System, IBCS).
Zdjęcie: plut. Wojciech Król/CO MON
Pierwsza bateria z 37. Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej 3. Warszawskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej osiągnęła podstawową gotowość operacyjną (BOC – Basic Operational Capability) w dniu 11 września 2023, co poprzedzone było serią kompleksowych testów oraz integrację w celu sprawdzenia parametrów systemu IBCS. Następnym kluczowym wydarzeniem było osiągnięcie przez dywizjon wstępnej gotowości operacyjnej (IOC – Initial Operational Capability), co nastąpiło 18 grudnia 2024 i stanowiło zakończenie pierwszego etapu szkolenia i zgrywania bojowego pododdziałów szczebla plutonu i sekcji dowodzenia z wykorzystaniem systemu dowodzenia IBCS poszczególnych grup ogniowych. 16 września 2025 odbyło się pierwsze strzelanie na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce.
Podstawowym efektorem systemu Wisła są rakietowe pociski przechwytujące PAC-3 MSE (Patriot Advanced Capability-3 Missile Segment Enhancement), których zamówiono 208 egzemplarzy (+ 8 do testów). Warto dodać, że w umowie w ramach II fazy programu Wisła zakontraktowano nieujawnioną liczbę kolejnych pocisków, ale w zgodzie były 644 egzemplarze dla kolejnych sześciu baterii systemu Wisła/IBCS, gdzie radiolokatory średniego zasięgu nowej generacji LTAMDS (Lower Tier Air and Missile Defense Sensor) zastąpią starsze radary AN/MPQ-65.
Pociski PAC-3 MSE, które są rozwinięciem CRI (Cost Reduction Initiative), zostały opracowane w celu zwiększenia możliwości systemu MIM-104 Patriot w zakresie przechwytywania rakietowych pocisków balistycznych. W ramach projektu otrzymały one mocniejsze silniki rakietowe. Poprawiono też ich osiągi, takie jak zasięg i pułap przechwytywania. PAC-3 MSE mogą być używane do niszczenia celów manewrujących, takich jak pociski samosterujące oraz załogowe i bezzałogowe statki powietrzne. Są pozbawione klasycznej głowicy bojowej z ładunkiem wybuchowym. Do niszczenia celów wykorzystują energię kinetyczną (hit-to-kill).
Drugim efektorem ma być tańszy pocisk PAC-2 GEM-T (niewielką partię zakupiono na potrzeby wrześniowych testów), ale w planach jest pozyskanie 788 pocisków, co obecnie jest rozpatrywane w Kongresie.
Rakietowy pocisk przechwytujący PAC-2 GEM-T, oznaczony też jako TBM (Theater Ballistic Missile) został wprowadzony na wyposażenie US Army w 2006, niemniej dostawę 230 z 376 zamówionych pocisków rozpoczęto rok wcześniej. Jak wskazuje nazwa TBM, pocisk jest przeznaczony do zwalczania przede wszystkim rakietowych pocisków balistycznych średniego zasięgu (taktyczno-operacyjnych), jak np. Iskander-M, a w wariancie PAC-2 GEM-C także pocisków manewrujących i statków powietrznych.
GEM-T/C jest głęboko zmodernizowanym pociskiem systemu MIM-104C/D (lub PAC-2), który otrzymał zapalnik zbliżeniowy, nowy odbiornik radiolokacyjny o zwiększonej dokładności oraz nowe elementy elektroniki oparte o technologię stałokrystaliczną. W 2018 pociski zostały wyposażone w bardziej trwały cyfrowy nadajnik wykorzystujący technologię azotku galu (GaN), co ma zredukować koszty eksploatacyjne pocisków.
Ponadto, rozważany jest w perspektywie następnej dekady rozwijany przez MBDA UK i Polską Grupę Zbrojeniową pocisk średniego zasięgu CAMM-MR (w pierwszej kolejności na potrzeby programów Narew i Miecznik).
Mała Narew
Dwa zestawy systemu obrony powietrznej Mała Narew to pomostowa zdolność, pozyskana przed wdrożeniem docelowych zestawów rakietowych obrony powietrznej krótkiego zasięgu (ZROP-KZ) o kryptonimie Narew. Zestawy Mała Narew trafiły 4 października 2022 do 18. Pułku Przeciwlotniczego w Zamościu oraz 15 września 2023 do 15. Gołdapskiego Pułku Przeciwlotniczego.
Zdjęcie: 15. Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy
Jeden zestaw składa się z:
- radiolokatora Soła-M, zmodernizowanego w celu współpracy z brytyjskimi wyrzutniami i rakietami,
- zautomatyzowanego systemu dowodzenia Zenit-M na podwoziu samochodu Jelcz 442.32,
- 3 wyrzutni iLauncher na samochodach Jelcz 882.57 T21 TS DOW z pociskami CAMM;
- 2 samochodów transportowo-załadowczych PA1 na podwoziach Jelcz 442.32 S02.
CAMM charakteryzuje się zasięgiem przechwytywania od 1 do ponad 25 km, a pocisk poruszający się z prędkością Ma3 pozwala na przechwytywanie naddźwiękowych pocisków przeciwokrętowych, samolotów, śmigłowców i bezzałogowych statków latających, ale także rażenie szybkich łodzi szturmowych na obszarze o powierzchni 1300 km kw. Pociski CAMM mogą przechwytywać wiele celów podczas obrony przed atakiem saturacyjnym w zakresie 360 stopni wokół wyrzutni. Pocisk ma 3,2 m długości oraz 99 kg masy startowej.
Wyrzutnie iLauncher wejdą też na wyposażenie wspomnianych zestawów Narew (138 wyrzutni i ponad tysiąc pocisków CAMM-ER) oraz ulepszonych Pilica+ (44 wyrzutnie i kilkuset pocisków CAMM). Niższy szczebel obrony powietrznej zapewniają zestawy Poprad i Piorun/Grom, a w dalszej kolejności przeciwdronowy San. Ważnym komponentem obrony będą wspomniane trzy fregaty rakietowe proj. 106 Miecznik, które uzbrojone w pociski CAMM-ER i w przyszłości CAMM-MR.