We wtorek, 28 kwietnia 2026, grupa hiszpańskich spółek branży obronnej pod przewodnictwem Airbus Defence and Space (część europejskiej Airbus SE) zaprezentowała program przemysłowy nowego Zintegrowanego Systemu Szkolenia Bojowego (ITS-C) dla Sił Powietrznych i Kosmicznych Hiszpanii (Ejército del Aire y del Espacio). Program, na który kontrakt o wartości 3,1 mld EUR został przyznany w grudniu 2025, zastąpi obecną flotę samolotów F-5 i zakłada 60-procentowy udział krajowego przemysłu.
Zdjęcia: Airbus Defence and Space
Program ITS-C, oparty na umowie o wspólny rozwój między Airbusem (jako głównym wykonawcą) a tureckim holdingiem obronnym TAI/TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii/Turkish Aerospace Industries) – producentem samolotu Hürjet – obejmuje cały proces zaawansowanego szkolenia pilotów myśliwskich Sił Powietrznych i Kosmicznych Hiszpanii. Zakres obejmuje dostosowanie floty 30 lekkich samolotów (z opcją na 15 kolejnych) do hiszpańskich specyfikacji, gdzie otrzymają oznaczenie SAETA II oraz dostarczenie zintegrowanego pakietu usług operacyjnych i obsługowych.
Oprócz konwersji i integracji nowego wyposażenia w samolotach, Airbus będzie odpowiedzialny za przebudowę Centrum Szkolenia Myśliwskiego i Uderzeniowego na bazie lotniczej Talavera la Real w Estremadurze. Centrum, które będzie wyposażone w najnowocześniejsze symulatory opracowane we współpracy z grupą Indra, zapewni wsparcie logistyczne w zakresie operacji i utrzymania zarówno samolotów, jak i systemów szkolenia syntetycznego, gwarantując maksymalną dostępność floty.
Dzięki temu programowi krajowemu Hiszpania osiąga trzy strategiczne cele: zapewniamy transfer technologii w kluczowych obszarach, uzyskujemy głęboki zwrot przemysłowy, a przede wszystkim zapewniamy programowi strategiczną suwerenność i niezależność niezbędną do zarządzania utrzymaniem i ewentualną przyszłą ewolucją systemu – powiedziała Marta Nogueira, szefowa jednostki biznesowej w Hiszpanii w ramach Airbus Defence and Space.
Podczas wystąpienia sekretarz stanu ds. obrony w Ministerstwie Obrony Królestwa Hiszpanii Amparo Valcarce, podkreśliła silny krajowy komponent programu, stwierdzając, że jest to projekt, który mobilizuje nasz przemysł, generuje wiedzę, zatrudnienie i możliwości w całym łańcuchu wartości. Valcarce zaznaczyła również zdolność krajowego przemysłu do udziału w rozwoju złożonych systemów, zauważając, że projekt wzmocni naszą strategiczną autonomię, pozwalając nam projektować, integrować i ewoluować własne zdolności, zmniejszając krytyczne zależności.
Dwa etapy: modyfikacja „mózgu” samolotu oraz nacjonalizacja systemu
Pierwszy etap, którego rozpoczęcie zaplanowano na 2028, obejmuje dostawę początkowej partii 21 samolotów. Jeden z tych pierwszych samolotów zostanie wykorzystany przez Airbusa jako prototyp do integracji awioniki i wyposażenia misyjnego nowej generacji. Równolegle będą trwały prace nad rozwojem i budową naziemnego systemu szkolenia, który ma wejść do eksploatacji w roku akademickim 2029/2030.
W drugim etapie wszystkie 21 dostarczonych samolotów oraz pozostałe dziewięć zamówionych egzemplarzy zostanie poddanych konwersji do standardu hiszpańskiego, wraz z aktualizacją symulatorów do tej nowej wersji. Dostawy ukończonego hiszpańskiego wariantu SAETA II wraz z naziemnym systemem szkolenia zaplanowano na lata 2031-2035.
Suwerenność technologiczna i integracja krajowa
Hiszpański przemysł, pod przewodnictwem Airbusa, będzie samodzielnie zarządzał utrzymaniem, bieżącą obsługą i ewolucją tej floty.
Oprócz produkcji podstawowych części, instalacji elektrycznych oraz projektowania i budowy centrum konwersji, hiszpański przemysł będzie odpowiedzialny za integrację kluczowych krajowych technologii w zakresie awioniki i systemów misyjnych m.in.: GMV (system nawigacji zliczeniowej i satelitarnej oraz komputer misyjny), Sener (łącze wymiany danych tzw. DataLink), Aertec (jednostka interfejsu zdalnego), Grupo Oesía (zarządzanie dźwiękowe w kabinie), Orbital (rejestrator misji VMDR) i grupa Indra (system identyfikacji swój-obcy – IFF).
SAETA II zastąpi 19 samolotów szkolenia zaawansowanego Northrop SF-5M Freedom Fighter, wprowadzone do służby w 1970 w ramach 231. i 232. Eskadry 23. Skrzydła w bazie lotniczej Talavera la Real w prowincji Badajoz, na zachodzie kraju.
Hürjet
Pierwszy prototyp PT-1 został oblatany 25 kwietnia 2023, natomiast drugi PT-2 (TUS-A003) – 12 listopada br. Producent montuje jeszcze dwa prototypy oraz planuje 6-7 samolotów serii przedprodukcyjnej Block 0, tak aby od 2025 produkcja seryjna ma wynosić 2 samoloty miesięcznie.
Początkowo Turcja zamówiła 4 egzemplarze Block 0 z opcją na 12 ulepszonych Block 1, ale później zmieniono warunki umowy na tylko 16 egzemplarzy Block 1. Dostawy mają rozpocząć się w 2026.
Uruchomiony 14 lipca 2017 program Advanced Jet Trainer & Light Attack Aircraft (Hürjet) Project zakładał opracowanie następcy dla 68 samolotów szkolnych T-38 Talon, a w wersji szturmowej jako wsparcie dla F-16. Ma również docelowo zastąpić 12 NF-5A/B wykorzystywanych w zespole akrobacyjnym Turkish Stars (Türk Yıldızları).
Hürjet ma pełnić rolę samolotu szkolenia zaawansowanego (Advanced Jet Trainer, AJT) i taktyczno-bojowe (Lead-in Fighter Trainer, LiFT), odgrywać rolę samolotu przeciwnika (Red Force) w konfiguracji nieuzbrojonej oraz realizować bliskie wsparcie pola walki (Close Air Support, CAS) i misje dozoru przestrzeni powietrznej (Air Policing) w konfiguracji uzbrojonej. Ma pełnić również pozwolić na realizację szkoleń pilotów samolotów 5. generacji TF Kaan.
We wrześniu 2020 zbudowano pełny symulator lotu o nazwie Hürjet 270, a w styczniu 2021 do współpracy na rzecz rozwoju platformy zaproszono Malezję, ale jak dotąd nie potwierdzono zamówienia.
Samolot ma 13,6 m długości, 9,5 m rozpiętości skrzydeł, 5,1 m wysokości, a powierzchnia nośna skrzydeł wynosi 25 m kw. Napędzający go silnik turbowentylatorowy General Electric GE F404-GE-102 osiąga ciąg rzędu 17 600 funtów (79 kN) – wcześniej brano pod uwagę też Eurojet EJ200. Samolot ma mieć zasięg lotu do 2222 km, prędkość maksymalną rzędu Ma1,4 oraz ładowność do 2721 kg.
Hürjet to drugi rodzimy projekt samolotu szkolenia personelu wojskowego, po lekkim turbośmigłowym Hürkuş-A/B i jego szturmowym wariancie Hürkuş-C.
An Airbus-led group of Spanish companies presented today the industrial programme of the @EjercitoAire's new Integrated Combat Training System. Based on a co-development agreement between Airbus, as the prime contractor, and @TUSAS_EN, as the manufacturer of the Hürjet training… pic.twitter.com/0SSgeL8fYN
— Airbus Defence (@AirbusDefence) April 28, 2026