W czwartek, 16 kwietnia 2026, minister przemysłu obronnego i dostaw zdolności Australii Pat Conroy udzielił wywiadu telewizyjnego dla ABC News w którym poinformował, że w ramach Narodowej Strategii Bezpieczeństwa 2026 (2026 National Defence Strategy) wycofanych zostanie dziesięć lekkich samolotów transportowych Leonardo Alenia C-27J Spartan.
Zdjęcie: Cpl. Samuel Miller, RAAF
Przedwczesne wycofanie problematycznej floty europejskich samolotów transportowych po zaledwie 11 latach służby operacyjnej w Królewskich Australijskich Siłach Powietrznych (Royal Australian Air Force, RAAF) jest częścią planu przekierowania oszczędności w wysokości 5 mld AUD (12,87 mld zł) z obecnych programów na nowe pilniejsze zdolności obronne. Zadania Spartanów, jak poinformował minister Pat Conroy, ma przejąć flota samolotów komercyjnych, która będzie wspierać transport personelu i logistykę przez Pacyfik. Choć nie podjęto jeszcze decyzji, to według komentatorów może ona opierać się o model ATR 72, a C-27J z pewnością zostaną wystawione na sprzedaż.
Przypomnijmy, że w grudniu 2011 Departament Obrony Australii wysłał zapytanie o informację (Request For Information, RFI) do rządu USA, które pośredniczyły w sprzedaży tych samolotów w ramach programu wojskowej sprzedaży zagranicznej FMS (Foreign Military Sales), produkowanych przez włoską spółkę Alenia (obecnie Leonardo). Co ciekawe, odrzucono kontrofertę z hiszpańskim CASA C295 (obecnie Airbus).
Pakiet wyceniono na 950 mln USD, a nowe samoloty miały zastąpić de Havilland Canada DHC-4 Caribou, których 18 egzemplarzy używano w latach 1964-2008. Umowę sygnowano w maju 2012 z amerykańską spółką L3 Communications (obecnie L3Harris Technologies), a głównym podwykonawcą została Alenia Aeronautica (choć pierwotnie USA chciały sprzedać używane samoloty z USAF po kilku latach służby, ale włoski producent nie chciał objąć ich wsparciem).
Dostawy fabrycznie nowych C-27J do Australii zostały zrealizowane w latach 2015-2018. Weszły w skład 35. Eskadry RAAF (noszącej nieoficjalny przydomek Wallaby Airlines), początkowo stacjonując w bazie RAAF Richmond w Nowej Południowej Walii, a później zostały przeniesione do RAAF Amberley w Queensland.
Były określane początkowo jako samoloty transportowe pola walki (battlefield airlifter) jako luka między śmigłowcami a większymi samolotami transportowymi (12 średnimi C-130J-30 Super Hercules, które zostaną zastąpione przez 20 fabrycznie nowych oraz 8 ciężkimi C-17A Globemaster III).
Z powodu opóźnienia w osiągnięciu wstępnej gotowości operacyjnej (Initial Operational Capability, IOC), C-27J przeklasyfikowano na lekkie taktyczne samoloty transportowe do misji pomocy humanitarnej w sytuacjach kryzysowych)w Australii i regionie Pacyfiku.
Po 11 latach służby w RAAF stwierdzono, że samoloty C-27J nie spełniły stawianych przed nimi wymogów, a w prasie branżowej (Janes i Australian Defence Magazine) pojawiły doniesienia o niskiej gotowości operacyjnej. To kolejny europejski statek powietrzny wycofywany przedwcześnie z Sił Obronnych Australii w ostatnich miesiącach związku z nie spełnieniem oczekiwań po już skreślonych ze stanu 42 śmigłowcach wielozadaniowych MRH-90 Taipan (w ich miejsce zamówiono 40 UH-60M Black Hawk) oraz planowanych 22 śmigłowcach uderzeniowo-rozpoznawcze EC665 Tiger ARH (w ich miejsce już wchodzą do służby pierwsze z 29 AH-64E Apache Guardian).
Australia nie jest pierwszym państwem, które planuje wycofanie swoich Spartanów. Wcześniej zapowiedziały to Litwa i Słowacja, które planują je zastąpić cięższymi brazylijskimi Embraer C-390 Millenium (przy czym Wilno w styczniu 2026 przełożyło decyzję na po 2030 i zmodernizuje swoje Spartany do 2036). Mimo to Leonardo opracowała ulepszoną wersję C-27J Next Generation, na zakup ktorej zdecydowały się Azerbejdżan, Słowenia, Turkmenistan, Tanzania oraz Arabia Saudyjska jako pierwsza w wersji uzbrojonej. Poza tym, starszy wariant nadal jest wykorzystywany także w Bułgarii, Czadzie, Grecji, Kenii, Maroku, Meksyku, Peru, Rumunii, Włoszech, USA (w tym sił specjalnych wojsk lądowych USASOAC) oraz Zambii.
SOF Photo of the Week
U.S. and Australian Special Operations Forces (SOF) conduct a high-altitude low-opening (HALO) parachute jump from a Royal Australian Air Force (RAAF) C-27J Spartan of the 35 Squadron during Talisman Sabre in Queensland, Australia, July 17, 2019. Talisman… pic.twitter.com/enrjy1Y0UW
— SOAA – Special Operations Association of America (@SOAAorg) March 19, 2025
#AusAirForce deployed a C-27J Spartan to the Defence Pacific Air Program in 🇵🇬 to provide airlift support to the PNG government. #YourADF had the opportunity to train and fly into remote highland airfields, transport #PNGDF personnel and supplies, and support HADR operations.🇦🇺✈️ pic.twitter.com/qfL2u7JF2P
— Defence Australia (@DefenceAust) April 30, 2024