W poniedziałek, 22 września 2025, kanadyjska spółka Bombardier Defense (część Bombardier Aviation i Bombardier Inc.) poinformowała, że dostarczyła amerykańskim Siłom Powietrznym (US Air Force, USAF) dziewiąty egzemplarz płatowca Bombardier Global 6000, który posłuży do zabudowy na samolot powietrznego terminalu komunikacyjnego pola walki E-11A BACN (Battlefield Airborne Communications Node).
Zdjęcie: Bombardier Defense
Jak poinformowano, ceremonia przekazania lotnego samolotu, ale jeszcze nie doposażonego, odbyła się na początku września w bazie lotniczej Hanscom w stanie Massachusetts, a zamawiającym jest Air Force Life Cycle Management Center (AFLCMC) Dowództwa Logistycznego USAF (Air Force Materiel Command, AFMC). Prace realizowano w Wichita w Kansas, gdzie znajduje się amerykański oddział kanadyjskiego producenta. Głównym wykonawcą zabudowy specjalistycznej jest spółka Northrop Grumman.
Użytkownikiem docelowej platformy będzie 18. Eskadra Lotniczego Dowodzenia i Kontroli (18th Airborne Command and Control Squadron), sformowana w lutym 2023 w bazie lotniczej Robins w Georgii. Wcześniej samoloty trafiały do 430. Ekspedycyjnej Eskadry Walki Elektronicznej Black Wolves, podlegającej 378. Ekspedycyjnemu Skrzydłu Lotniczemu USAF, stacjonującej w bazie lotniczej Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej.
W Bombardier Defense jesteśmy zaszczyceni, że możemy zobaczyć naszą niezawodną i wydajną pracę floty samolotów Global 6000, które służą Siłom Powietrznym Stanów Zjednoczonych w kluczowych misjach na całym świecie w ramach programu BACN, powiedział Jean-Christophe Gallagher, wiceprezes wykonawczy działu Aircraft Sales w Bombardier Defense. Jesteśmy wdzięczni za wieloletnie zaufanie Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych i nie możemy się doczekać dalszego wspierania potrzeb operacyjnych Stanów Zjednoczonych.
E-11A BACN jest nazywany przez wojsko Wi-Fi w powietrzu, gdyż powietrzny terminal komunikacyjny pola walki (BACN) wykorzystuje protokół internetowy (IP) i pozwala na łączność pomiędzy wojskowymi i cywilnymi systemami komunikacyjnymi. Dzięki temu żołnierze mogą np. połączyć się z sieciami wojskowymi za pomocą cywilnych telefonów komórkowych. BACN pozwala na łączenie różnych częstotliwości radiowych i łączy przesyłu danych, takich jak VHF-FM, VHF-AM, UHF-AM, UHF SATCOM, SINCGARS, HAVE QUICK I/II, DAMA, EPLRS, SADL, Link 11/16/22, TTL, TDCL, CLIP czy Northrop Grumman 802.11b JXF.
System BACN był testowany w latach 2005-2008 na pokładach dwóch należących do agencji kosmicznej NASA samolotów WB-57F Canberra, następnie na zmodyfikowanym samolocie Bombardier BD-700 Global 5000, który otrzymał wówczas oznaczenie RC-700A. Ostatecznie ten drugi otrzymał nowe oznaczenie E-11A. Początkowo złożono zamówienie na dwa załogowe E-11A i dwa bezzałogowe EQ-4B Global Hawk. Następnie zakupiono kolejne statki powietrzne. Pierwszy E-11A został przebazowany do Kandaharu w październiku 2008 w ramach 430. Ekspedycyjnej Eskadry Walki Elektronicznej (430th Expeditionary Electronic Combat Squadron).
Nowe oznaczenia dla obu typów statków powietrznych formalnie wprowadzono w 2011. 20 sierpnia 2011 również w Afganistanie rozbił się EQ-4B, dlatego też zamówiono dodatkowy samolot, który został dostarczony w lipcu 2018. 7 stycznia 2020 jeden z E-11A (o nr seryjnym 11-9358) rozbił się w afgańskim w dystrykcie Dih Yak w prowincji Ghazni, a obu członków załogi zginęło na miejscu.
W związku z planami wycofania Global Hawków oraz wprowadzeniem w dalszej perspektywie nowego przekaźnika wymiany danych o kryptonimie gatewayONE w ramach rozproszonego systemu dowodzenia polem walki ABMS (Advanced Battle Management System), zdecydowano się na zwiększenie floty załogowych E-11A. 1 czerwca 2021 zakontraktowano w ramach umowy ramowej w spółce Learjet Inc. maksymalnie 6 płatowców Global 6000, gdzie Bombardier Defense był podwykonawcą, w ramach umowy o wartości 464 851 645 USD (wówczas 1,71 mld zł), jednocześnie aneksując pozyskanie pierwszego. W kwietniu 2022 umowę aneksowano o kolejne dwa egzemplarze, a w listopadzie tego samego roku o kolejną parę. 16 grudnia 2022 przekazano pierwszy z samolotów.
Przekazanie 9. egzemplarza jest zatem początkiem finalizacji dotychczasowych zamówień wykonawczych, ale po zabudowie USAF będzie dysponować 8 samolotami z powodu jednej utraty. Łączne plany obejmowały maksymalnie 11 egzemplarzy, ale na tę chwilę bez uzupełnienia, wojsko otrzyma 10.
Czytaj także: