We wtorek, 27 stycznia 2026, zarząd Bulletin of the Atomic Scientists na Uniwersytecie Chicagowskim poinformował, że Rada ds. Nauki i Bezpieczeństwa (Science and Security Board, SASB) przesunęła wskazówki Zegara Zagłady na godzinę 23.58:35. Jest to najbliżej północy w historii jego istnienia, czyli od 1947, dzieli go jedynie 85 sekund.
Prezes i dyrektor wykonawcza Bulletin of the Atomic Scientists Alexandra Bell przesuwa wskazówkę minutową na Zegarze Zagłady / Zdjęcie Jamie Christiani, Bulletin of the Atomic Scientists
W uzasadnieniu decyzji o przesunięciu wskazówek Zegara Zagłady eksperci z Bulletin of the Atomic Scientists wymieniają między innymi zbliżające się wygaśnięcie amerykańsko-rosyjskiego traktatu rozbrojeniowego New START (New Strategic Arms Reduction Treaty), co nastąpi 5 lutego br., rekordowe trendy klimatyczne, sztuczną inteligencję i różne obawy dotyczące bezpieczeństwa biologicznego.
Jednocześnie wezwano do podjęcia pilnych działań w celu ograniczenia arsenałów nuklearnych, stworzenia międzynarodowych wytycznych dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji i zawarcia wielostronnych porozumień w celu stawienia czoła globalnym zagrożeniom biologicznym.
Alexandra Bell, prezes i dyrektor generalna Bulletin of the Atomic Scientists, powiedziała:
Przesłanie Zegara Zagłady nie może być jaśniejsze. Ryzyko katastrof rośnie, współpraca maleje i kończy nam się czas. Zmiana jest zarówno konieczna, jak i możliwa, ale społeczność globalna musi zażądać od swoich przywódców szybkich działań.
Godzina na Zegarze Zagłady jest corocznie ustalana przez Radę ds. Nauki i Bezpieczeństwa w porozumieniu ze swoją Radą Sponsorów, w skład której wchodzi ośmiu laureatów Nagrody Nobla. Do najważniejszych czynników w 2026 należały rosnące zagrożenie bronią jądrową, przełomowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, liczne obawy dotyczące bezpieczeństwa biologicznego i utrzymujący się kryzys klimatyczny. Czas zegara zmienił się ostatnio w styczniu 2025, kiedy Zegar Zagłady ustawiono na 89 sekund do północy.
Dr Daniel Holz, profesor na Uniwersytecie w Chicago na wydziałach fizyki, astronomii i astrofizyki, Instytutu Enrico Fermiego i Instytutu Fizyki Kosmologicznej Kavli oraz kierownik SASB, powiedział:
Niebezpiecznym tendencjom w zakresie ryzyka nuklearnego, zmian klimatycznych, przełomowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, i bezpieczeństwa biologicznego towarzyszy kolejny przerażający rozwój sytuacji: rozwój nacjonalistycznych autokracji w krajach na całym świecie. Nasze największe wyzwania wymagają międzynarodowego zaufania i współpracy, a rozpad świata na ‘my kontra oni’ sprawi, że cała ludzkość stanie się bardziej bezbronna.
Maria Ressa, współzałożycielka i dyrektor generalna Rappler, profesor praktyki zawodowej w Szkole Spraw Międzynarodowych i Publicznych (SIPA) Uniwersytetu Columbia oraz laureatka Pokojowej Nagrody Nobla w 2021, powiedziała:
Bez faktów nie ma prawdy. Bez prawdy nie ma zaufania. A bez nich radykalna współpraca, jakiej wymaga ta chwila, jest niemożliwa. Przeżywamy informacyjny Armagedon — kryzys leżący u podstaw wszystkich kryzysów— napędzany drapieżną technologią, która rozprzestrzenia kłamstwa szybciej niż fakty i zyski z naszego podziału. Nie możemy rozwiązać problemów, co do których nie możemy się zgodzić, że istnieją. Nie możemy współpracować ponad granicami, skoro nie możemy nawet dzielić się tymi samymi faktami. Zagrożenia nuklearne, załamanie klimatyczne, ryzyko związane ze sztuczną inteligencją: żadnemu z nich nie można zaradzić bez uprzedniej odbudowy naszej wspólnej rzeczywistości. Zegar tyka.
Oświadczenie Bulletin of the Atomic Scientists na rok 2026:
Rok temu ostrzegaliśmy, że świat jest niebezpiecznie bliski globalnej katastrofy i że jakiekolwiek opóźnienie w odwróceniu kursu zwiększa prawdopodobieństwo katastrofy. Zamiast zwrócić uwagę na to ostrzeżenie, Rosja, Chiny, Stany Zjednoczone i inne duże kraje stały się coraz bardziej agresywne, wrogie i nacjonalistyczne. Ciężko wywalczone globalne porozumienia załamują się, przyspieszając rywalizację wielkich mocarstw, w której zwycięzca bierze wszystko, i podważając współpracę międzynarodową kluczową dla ograniczenia ryzyka wojny nuklearnej, zmiany klimatu, niewłaściwego wykorzystania biotechnologii, potencjalnego zagrożenia ze strony sztucznej inteligencji i innych apokaliptycznych niebezpieczeństw. Zbyt wielu przywódców popadło w samozadowolenie i obojętność, w wielu przypadkach przyjmując retorykę i politykę, które przyspieszają, a nie łagodzą te egzystencjalne zagrożenia. Z powodu tej porażki przywództwa, Rada ds. Nauki i Bezpieczeństwa Bulletin of the Atomic Scientists ustawiła dziś Zegar Zagłady na 85 sekund przed północą, co jest wartością najbliżej katastrofie w historii…
Ubiegły rok rozpoczął się promykiem nadziei w związku z zagrożeniami nuklearnymi, ponieważ nowy prezydent USA Donald Trump podjął wysiłki mające na celu powstrzymanie wojny rosyjsko-ukraińskiej, a nawet zasugerował, aby główne mocarstwa dążyły do „denuklearyzacji”. Jednak w ciągu 2025 roku negatywne trendy – stare i nowe – nasiliły się, a trzy konflikty regionalne z udziałem mocarstw nuklearnych groziły eskalacją. Wojna rosyjsko-ukraińska charakteryzowała się nowymi i potencjalnie destabilizującymi taktykami wojskowymi oraz rosyjskimi aluzjami do użycia broni jądrowej. Konflikt między Indiami a Pakistanem wybuchł w maju, prowadząc do transgranicznych ataków dronowych i rakietowych w ramach nuklearnej gry na krawędzi przepaści. W czerwcu Izrael i Stany Zjednoczone przeprowadziły ataki powietrzne na irańskie obiekty jądrowe podejrzewane o wspieranie ambicji nuklearnych Teheranu. Nie jest jasne, czy ataki te ograniczyły te wysiłki, czy też skłoniły kraj do tajnego dążenia do posiadania broni jądrowej.
Tymczasem rywalizacja między głównymi mocarstwami przerodziła się w pełnowymiarowy wyścig zbrojeń, o czym świadczy rosnąca liczba głowic i platform nuklearnych w Chinach oraz modernizacja systemów przenoszenia broni jądrowej w Stanach Zjednoczonych, Rosji i Chinach. Stany Zjednoczone planują rozmieszczenie nowego, wielowarstwowego systemu obrony przeciwrakietowej o nazwie Golden Dome, który będzie obejmował rakiety przechwytujące w kosmosie, zwiększając prawdopodobieństwo konfliktu w kosmosie i prawdopodobnie napędzając nowy wyścig zbrojeń w przestrzeni kosmicznej. W miarę jak te niepokojące trendy się utrzymywały, państwa posiadające broń jądrową nie poruszały kwestii stabilności strategicznej ani kontroli zbrojeń, a tym bardziej rozbrojenia jądrowego, a kwestie dotyczące zobowiązań USA w zakresie rozszerzonego odstraszania wobec tradycyjnych sojuszników w Europie i Azji skłoniły niektóre państwa nieposiadające broni jądrowej do rozważenia jej nabycia. W chwili publikacji niniejszego oświadczenia wygasa ostatnie ważne porozumienie ograniczające liczbę strategicznych broni jądrowych rozmieszczonych przez Stany Zjednoczone i Rosję, New START, co kończy prawie 60 lat wysiłków na rzecz ograniczenia konkurencji jądrowej między dwoma największymi państwami dysponującymi bronią jądrową na świecie. Ponadto administracja USA może rozważać wznowienie prób z bronią jądrową, co jeszcze bardziej przyspieszy ponowny wyścig zbrojeń nuklearnych.
W minionym roku w prognozach zmian klimatu dominował szereg niekorzystnych trendów. Stężenie dwutlenku węgla w atmosferze – gazu cieplarnianego w największym stopniu odpowiedzialnego za zmiany klimatu spowodowane działalnością człowieka – osiągnęło nowy rekord, wzrastając do 150% poziomu sprzed epoki przemysłowej. Średnia globalna temperatura w 2024 była najwyższa w historii 175 lat, a temperatury w 2025 były podobne. Wraz z dopływem słodkiej wody z topniejących lodowców i rozszerzalnością cieplną, średni globalny poziom mórz osiągnął rekordowo wysoki poziom. Pobudzony przez wysokie temperatury, cykl hydrologiczny stał się bardziej nieregularny, a powodzie i susze występowały na całym świecie. Duże połacie Peru, Amazonii, południowej i północno-zachodniej Afryki doświadczyły suszy. Po raz trzeci w ciągu ostatnich czterech lat w Europie odnotowano ponad 60 000 zgonów związanych z upałami. Powodzie w dorzeczu Kongo zmusiły do przesiedlenia 350 000 osób, a rekordowe opady deszczu w południowo-wschodniej Brazylii do przesiedlenia ponad pół miliona.
Reakcje krajowe i międzynarodowe na kryzys klimatyczny przeszły z całkowicie niewystarczających do głęboko destrukcyjnych. Żaden z trzech ostatnich szczytów klimatycznych ONZ nie kładł nacisku na wycofywanie paliw kopalnych ani monitorowanie emisji dwutlenku węgla. W Stanach Zjednoczonych administracja Trumpa w zasadzie wypowiedziała wojnę energii odnawialnej i rozsądnej polityce klimatycznej, nieustannie niwecząc krajowe wysiłki na rzecz walki ze zmianami klimatu.
W ciągu ostatniego roku rozwój w czterech obszarach nauk przyrodniczych zwiększył potencjalnie katastrofalne ryzyko. W grudniu 2024 naukowcy z dziewięciu krajów ogłosili rozpoznanie potencjalnego zagrożenia egzystencjalnego dla wszelkiego życia na Ziemi: laboratoryjnej syntezy tzw. „życia lustrzanego”. Naukowcy ci apelowali o to, aby nie tworzyć bakterii lustrzanych i innych komórek lustrzanych – złożonych z chemicznie syntetyzowanych cząsteczek, które są lustrzanymi odbiciami tych występujących na Ziemi, podobnie jak lewa ręka jest lustrzanym odbiciem prawej ręki – ponieważ samoreplikująca się komórka lustrzana mogłaby prawdopodobnie wymknąć się normalnym mechanizmom kontroli wzrostu, rozprzestrzenić się we wszystkich ekosystemach i ostatecznie spowodować masową śmierć ludzi, innych zwierząt i roślin, potencjalnie zakłócając wszelkie życie na Ziemi. Jak dotąd jednak społeczność międzynarodowa nie wypracowała planu przeciwdziałania temu zagrożeniu.
Jednocześnie przyspieszająca ewolucja sztucznej inteligencji stwarza inny rodzaj zagrożenia biologicznego: możliwość wspomaganego przez sztuczną inteligencję projektowania nowych patogenów, na które ludzie nie mają skutecznej obrony. Ponadto, obawy dotyczące sponsorowanych przez państwa programów broni biologicznej pogłębiły się z powodu osłabienia w ciągu ostatniego roku międzynarodowych norm i mechanizmów produktywnego zaangażowania. Być może najbardziej palącym problemem jest szybka degradacja infrastruktury i wiedzy fachowej w zakresie zdrowia publicznego w USA. To niebezpiecznie ogranicza możliwości Stanów Zjednoczonych i innych państw w celu reagowania na pandemie i inne zagrożenia biologiczne.
Rosnące wyrafinowanie dużych modeli językowych i ich zastosowania w procesach krytycznych – w połączeniu z utrzymującymi się obawami o ich dokładność i tendencję do „halucynacji” – wywołały w ciągu ostatniego roku ożywioną debatę publiczną na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją. Stany Zjednoczone, Rosja i Chiny wdrażają sztuczną inteligencję w swoich sektorach obronnych, pomimo potencjalnych zagrożeń związanych z takimi działaniami. W Stanach Zjednoczonych administracja Trumpa uchyliła poprzednie rozporządzenie wykonawcze dotyczące bezpieczeństwa sztucznej inteligencji, odzwierciedlając niebezpieczne priorytetyzowanie innowacji nad bezpieczeństwem. Rewolucja w dziedzinie sztucznej inteligencji ma potencjał przyspieszenia istniejącego chaosu i dysfunkcji w światowym ekosystemie informacyjnym, nasilając kampanie dezinformacyjne i podważając opartą na faktach dyskusję publiczną niezbędną do przeciwdziałania pilnym zagrożeniom, takim jak wojna nuklearna, pandemie i zmiany klimatu.
Tym niebezpiecznym tendencjom towarzyszy inny proces, który podważa wysiłki na rzecz radzenia sobie z poważnymi zagrożeniami globalnymi: wzrost nacjonalistycznej autokracji w krajach na całym świecie, w tym w wielu krajach posiadających broń jądrową. Przywódcy Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin znacznie różnią się w swoich autokratycznych skłonnościach, ale wszyscy oni w swoich podejściach do stosunków międzynarodowych preferują majestatyczność i rywalizację nad dyplomację i współpracę. Wzrost autokracji sam w sobie nie stanowi zagrożenia egzystencjalnego, ale podejście typu „my kontra oni”, gra o sumie zerowej, zwiększa ryzyko globalnej katastrofy. Obecny trend autokratyczny utrudnia współpracę międzynarodową, ogranicza odpowiedzialność i działa jak akcelerator zagrożeń, utrudniając odwrócenie niebezpiecznych zagrożeń nuklearnych, klimatycznych i technologicznych.
Nawet gdy wskazówki Zegara Zagłady zbliżają się do północy, istnieje wiele działań, które mogą wyciągnąć ludzkość z krawędzi:
- Stany Zjednoczone i Rosja mogą wznowić dialog na temat ograniczenia swoich arsenałów nuklearnych. Wszystkie państwa posiadające broń nuklearną mogą uniknąć destabilizujących inwestycji w obronę przeciwrakietową i przestrzegać istniejącego moratorium na próby nuklearne.
- Zarówno poprzez porozumienia wielostronne, jak i regulacje krajowe społeczność międzynarodowa może podjąć wszelkie możliwe kroki, aby zapobiec tworzeniu „życia lustrzanego” i współpracować w zakresie znaczących środków mających na celu zmniejszenie perspektywy wykorzystania sztucznej inteligencji do tworzenia zagrożeń biologicznych.
- Kongres Stanów Zjednoczonych może odrzucić wojnę prezydenta Trumpa z energią odnawialną, zamiast tego zapewniając zachęty i inwestycje, które umożliwią szybkie ograniczenie zużycia paliw kopalnych.
- Stany Zjednoczone, Rosja i Chiny mogą zaangażować się w dwustronny i wielostronny dialog na temat znaczących wytycznych dotyczących włączania sztucznej inteligencji do swoich sił zbrojnych, szczególnie do systemów dowodzenia i kontroli broni nuklearnej.
Nasza obecna trajektoria jest nie do utrzymania. Przywódcy państw – zwłaszcza ci w Stanach Zjednoczonych, Rosji i Chinach – muszą przejąć inicjatywę w poszukiwaniu drogi ucieczki od krawędzi. Obywatele muszą nalegać, aby to uczynili.
Za 85 sekund północ.
O broni nuklearnej
Jon B. Wolfsthal, dyrektor ds. ryzyka globalnego w Federacji Amerykańskich Naukowców FAS (Federation of American Scientists), i członek SASB, powiedział:
W 2025 prawie niemożliwe było zidentyfikowanie problemu z bronią nuklearną, który uległ poprawie. Coraz więcej państw w większym stopniu polega na broni nuklearnej, wiele państw otwarcie mówi o użyciu broni nuklearnej nie tylko do odstraszania, ale także do przymusu. Setki miliardów wydawane są na modernizację i rozbudowie arsenałów nuklearnych na całym świecie, a coraz więcej państw niejądrowych rozważa, czy powitany nabyć własną broń nuklearną, czy też rozwijają swoje instalacje nuklearne. Zamiast podsycać ogień rywalizacji zbrojeń nuklearnych, państwa nuklearne umniejszają własne bezpieczeństwo i narażają całą planetę na ryzyko. Przywódcy wszystkich państw muszą na nowo wyciągnąć wnioski z zimnej wojny – nikt nie wygrywa wyścigu zbrojeń nuklearnych, a jedynym sposobem na umniejszenie zagrożeń nuklearnych jest wiążące porozumienie w sprawie ograniczenia wielkości i kształtu ich arsenałów nuklearnych. Państwa nuklearne i ich partnerzy muszą teraz inwestować w sprawdzone narzędzia komunikacji kryzysowej i ograniczania ryzyka, ponownie zobowiązać się do zapobiegania rozprzestrzenianiu się broni jądrowej, powstrzymać się od zagrożeń nuklearnych oraz dążyć do bardziej przewidywalnego i stabilnego globalnego systemu bezpieczeństwa.
Technologie przełomowe
Steve Fetter, doktor, profesor polityki publicznej i były dziekan Uniwersytetu Maryland, członek Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego (APS), członek Komitetu ds. Bezpieczeństwa Międzynarodowego i Kontroli Zbrojeń (CISAC) Narodowej Akademii Nauk (NAS) oraz członek SASB, powiedział:
Wraz ze wzrostem wykorzystania sztucznej inteligencji i rosnącymi obawami dotyczącymi potencjalnych zagrożeń, Trump wycofał inicjatywę Bidena dotyczącą bezpieczeństwa sztucznej inteligencji i zakazał państwu tworzenia własnych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji, co odzwierciedla podejście „pieprzyć niebezpieczeństwa” do rozwoju sztucznej inteligencji. Nacisk na konkurencję technologiczną coraz bardziej utrudnia wspieranie współpracy, która będzie potrzebna do identyfikacji i ograniczania ryzyka, a ataki na uniwersytety i cięcia w finansowaniu federalnym osłabiają naszą zdolność do znajdowania skutecznych rozwiązań.
Zmiany klimatyczne
Inez Fung, ScD, emerytowana profesor nauk o atmosferze na Wydziale Nauk o Ziemi i Planetach oraz Wydziale Nauk o Środowisku, Polityki i Zarządzania na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley oraz członkini SASB, Biuletyn Naukowców Atomowych, powiedziała:
Zmniejszenie zagrożenia katastrofą klimatyczną wymaga działań zarówno ukierunkowanych na przyczynę, jak i na radzenie sobie ze skutkami zmian klimatu. Przede wszystkim chodzi o redukcję emisji gazów cieplarnianych pochodzących ze spalania paliw kopalnych w celu produkcji energii. Wiele technologii energii odnawialnej jest obecnie dojrzałych i opłacalnych, a rządy powinny przyspieszyć szerokie wdrażanie tych czystych technologii energetycznych, oferując zachęty do ich produkcji na dużą skalę i tworzenia dla nich rynków zbytu. Równie ważne w walce ze zmianami klimatu jest ponowne wykorzystanie nauki, która śledzi i kieruje działaniami na rzecz redukcji emisji i łagodzenia ich skutków. Ten powrót do polityki klimatycznej opartej na nauce obejmuje gromadzenie, walidację i udostępnianie informacji o klimacie i gazach cieplarnianych na całym świecie, a także udoskonalenie modelowych prognoz wpływu zmian klimatu na dobrobyt wszystkich mieszkańców planety.
Zagrożenia biologiczne
Asha M. George, dr hab. zdrowia publicznego, dyrektor wykonawcza Dwupartyjnej Komisji ds. Obrony Biologicznej w Radzie Atlantyckiej i członkini SASB, powiedziała:
Ten rok charakteryzował się obniżoną zdolnością reagowania na zdarzenia biologiczne, dalszym rozwojem i dążeniem do broni biologicznej, słabo kontrolowanymi działaniami z zakresu biologii syntetycznej, coraz większą konwergencją sztucznej inteligencji i biologii oraz widmem biologii lustrzanej, która może zakończyć życie. Partnerstwa – między krajami, między przemysłem a rządem oraz między służbami zdrowia publicznego i bezpieczeństwa narodowego – będą kluczowe w zarządzaniu tymi zagrożeniami. Dzięki odpowiednim narzędziom i determinacji nie musimy paść ofiarą chorób, które nam zagrażają.
Bulletin of the Atomic Scientists został założony w 1945 przez Alberta Einsteina, J. Roberta Oppenheimera i naukowców z Uniwersytetu Chicagowskiego, którzy przyczynili się do opracowania pierwszej broni atomowej w ramach Projektu Manhattan. Dwa lata później Bulletin stworzył Zegar Zagłady, aby upamiętnić zagrożenia dla ludzkości i planety spowodowane przez człowieka. Zegar przypomina o podatności świata na katastrofy i symbolizuje, że wciąż jest czas na działanie.
Czytaj także: