Jak poinformował w niedzielę, 25 stycznia 2026, amerykański dziennik The Wall Street Journal, gen. Zhang Youxia, pierwszy wiceprzewodniczący Centralnej Komisji Wojskowej Komunistycznej Partii Chin (KPCh), został oskarżony o przekazywanie tajemnic nuklearnych Stanom Zjednoczonym.
Wiceprzewodniczący Centralnej Komisji Wojskowej Komunistycznej Partii Chin, przewodniczący strony chińskiej Rosyjsko-Chińskiej Wspólnej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Wojskowo-Technicznej gen. Zhang Yuxia podczas spotkania z prezydentem Rosji Władimirem Putinem i ówczesnym ministrem obrony Rosji Siergiejem Szojgu w 2017 / Zdjęcie: Służba prasowa Kremla
Wczoraj The Wall Street Journal doniósł o odprawie dla najwyższych rangą wojskowych w sprawie gen. Zhanga, która miała miejsce 24 stycznia. W jej trakcie chiński generał został objęty śledztwem pod zarzutem tworzenia klik politycznych, awansowania Li Shangfu na ministra obrony w zamian za wysokie łapówki oraz ujawnienia Stanom Zjednoczonym kluczowych danych technicznych dotyczących chińskiej broni jądrowej. Dziennik dodał, że część dowodów przeciwko Zhangowi pochodzi od Gu Juna, byłego dyrektora generalnego Chińskiej Narodowej Korporacji Jądrowej (CNNC), który również został objęty śledztwem. Dodano również, że władze badają wcześniejsze przewodzenie Zhanga Departamentem Uzbrojenia Ogólnego Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, a Xi wysłał do Shenyangu grupę zadaniową w celu zbadania kadencji Zhanga w Okręgu Wojskowym Shenyang, gdzie zespół zatrzymywał się w lokalnych hotelach, a nie w bazach wojskowych, gdzie Zhang mógł mieć sieć wsparcia.
24 stycznia br. Ministerstwo Obrony Chińskiej Republiki Ludowej poinformowało, że Zhang i szef sztabu Departamentu Sztabów Połączonych Centralnej Komisji Wojskowej Liu Zhenli zostali objęci śledztwem w związku z decyzją Komitetu Centralnego KPCh o podejrzeniu poważnych naruszeń dyscypliny (jest to standardowa chińska eufemistyczna formuła oznaczająca korupcję, zdradę lub inne ciężkie przewinienia – przyp. red.).
Chiński dziennik South China Morning Post informował o aresztowaniu Zhanga 19 stycznia. Doniósł również, że 23 stycznia wysocy rangą urzędnicy KPCh zostali poinformowani o sprawie Zhanga i że generał jest podejrzany o korupcję, ponieważ nie poskromił swoich bliskich współpracowników, członków rodziny i krewnych oraz nie zgłosił problemów kierownictwu partii w pierwszej instancji. Z kolei Dziennik Armii Ludowo-Wyzwoleńczej opublikował artykuł redakcyjny, w którym stwierdzono, że Zhang i Liu poważnie podeptali i podważyli system odpowiedzialności przewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej. Była to ostrzejsza ocena niż poprzednia ocena zarzutów wobec He Weidonga, byłego wiceprzewodniczącego Centralnej Komisji Wojskowej.
Spekuluje się, że upadek Zhanga może być związany ze sprawą korupcyjną w Siłach Rakietowych Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (PLARF) i państwowym przemyśle związanym z rakietowymi pociskami balistycznymi w 2023, a którą ujawniła 6 stycznia 2024 amerykańska agencja prasowa Bloomberg, dotyczącą jego kadencji na stanowisku szefa Departamentu Rozwoju Wyposażenia Centralnej Komisji Wojskowej.
Wśród praktyk korupcyjnych wymienione zostało tankowanie rakietowych pocisków balistycznych zwykłą wodą, zamiast paliwa rakietowego (co wskazuje, że praktyka dotyczyła starszych pocisków zasilanych paliwem ciekłym – przyp. red.), a w bazach rakietowych w zachodniej części kraju stwierdzono wady w konstrukcji pokryw podziemnych silosów rakietowych, co uniemożliwiać miało prawidłowy start rakiety w razie konieczności.
Tylko 29 grudnia 2023 Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych zatwierdziło wydalenie dziewięciu wyższych oficerów wojskowych z Centralnej Komisji Wojskowej. Wielu z nich pochodziło z Sił Rakietowych ChALW. Kilka dni wcześniej ogłoszono odwołanie ze stanowisk trzech dyrektorów państwowych przedsiębiorstw przemysłu rakietowo-nuklearnego. Z kolei w październiku 2023 ze stanowiska usunięto wspomnianego ministra obrony Li Shangfu, po zaledwie siedmiu miesiącach sprawowania tej funkcji.
Z kolei Zhang był jednym z sześciu generałów mianowanych przez Xi Jinpinga do Centralnej Komisji Wojskowej na XX Zjeździe Narodowym Komunistycznej Partii Chin, którzy zostali później usunięci w ramach kampanii antykorupcyjnej Xi. Upadek Zhanga jest najpoważniejszym incydentem, jaki dotknął chińskie kierownictwo wojskowe od czasu śmierci marszałka Lin Biao w 1971, a posunięcie to jest postrzegane jako kluczowy element centralizacji władzy Xi w kraju.
Lin Biao był jednym z najbliższych współpracowników Mao Zedonga, w 1969 oficjalnie wyznaczonym na jego następcę. Miał zginąć w katastrofie lotniczej nad Mongolią, po rzekomym spisku na życie Mao.
Zhang Youxia był dotychczas uważany za najbliższego sojusznika i prawą rękę Xi Jinpinga w armii – znali się od dekad, Zhang jest synem jednego z towarzyszy broni Mao Zedonga i miał bardzo silną pozycję. Stąd podobieństwa do sprawy Lin Biao.
Po ogłoszeniu śledztwa praktycznie cała Centralna Komisja Wojskowa (oprócz samego Xi i nowo awansowanego Zhang Shengmina) została wyczyszczona – to bezprecedensowa skala czystek na najwyższym szczeblu wojskowym. W związku z tym w zachodniej prasie pojawiają się pytania o gotowość bojową Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, plany wobec Tajwanu i wewnętrzną walkę o sukcesję. Część analityków wprost mówi o nocy długich noży w wojsku i obawie przed dalszymi czystkami.