W piątek, 6 marca 2026, szwajcarska Rada Związkowa (rada ministrów) poinformowała, że tego samego dnia na jej posiedzeniu zdecydowano o kontynuacji pozyskania amerykańskich samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35A Lightning w programie nowych samolotów bojowych (Neues Kampfflugzeug, NKF), ale zdecydowano o redukcji wielkości zamówienia.
Amerykański F-35A podczas testów w Szwajcarii / Zdjęcie: USAF
Jak czytamy w komunikacie prasowym, w obliczu eskalacji sytuacji bezpieczeństwa Rada Związkowa potwierdza swoją decyzję z 12 grudnia 2025 o zakupie samolotów wielozadaniowych F-35A. Maksymalna możliwa liczba samolotów powinna zostać zakupiona w ramach zatwierdzonej przez obywateli wielkości finansowej. Rada Związkowa rezygnuje z dodatkowej pożyczki, aby osiągnąć pierwotnie planowaną liczbę 36 samolotów ze względów polityki finansowej. Aby jednak zrekompensować dodatkowe koszty inflacji, zmiany cen surowców i inne czynniki, Rada Związkowa na posiedzeniu w dniu 6 marca 2026 podjęła decyzję o złożeniu do parlamentu wniosku o dodatkową pożyczkę w wysokości 394 mln CHF (1,866 mld zł) w ramach Armeebotschaft 2026, a tym samym o wykorzystaniu zatwierdzonego wolumenu finansowego.
Przypomnijmy, że 19 września 2022 szwajcarski federalny urząd zakupów obronnych Armasuisse zawarł umowę o wartości 6,035 mld CHF (wówczas 29,44 mld zł) na zakup 36 egzemplarzy F-35A. Wcześniej, 15 września szwajcarskie Zgromadzenie Narodowe (parlament) zatwierdziło wybór, który wskazano pierwotnie 30 czerwca 2021, wraz z pięcioma baterii zestawów przeciwlotniczych i przeciwrakietowych MIM-104 Patriot PAC-3+ w ramach naziemnego systemu obrony powietrznej (Bodluv; Bodengestützte-Luft-Verteidigung). Warto w tym miejscu dodać, że zgodnie z opublikowaną tego samego dnia informacją, program ten notuje 5-letnie opóźnienie, dlatego rozważane są dodatkowe zakupy w Europie.
Po uwzględnieniu inflacji na koniec 2025, wartość umowy wzrosła do 6,429 mld CHF (obecnie 30,45 mld zł). Dlatego zawnioskowano o wyżej wymienioną pożyczkę. Rząd amerykański jako przyczyny wzrostu kosztów podaje inflację, rosnące ceny surowców i inne czynniki.
Federalne Ministerstwo Obrony, Ochrony Ludności i Sportu przewiduje obecnie, że wraz z dodatkowym kredytem będzie można sfinansować zakup 30 egzemplarzy F-35A, ale dokładną liczbę będzie można ustalić dopiero po sfinalizowaniu przez rząd USA umów z producentami na samoloty i silniki do kolejnych partii produkcyjnych.
Jak podkreślono, zakup pierwotnie planowanych 36 samolotów F-35A wymagałby dodatkowego kredytu w wysokości około 1,1 mld CHF (5,21 mld zł). Ze względów fiskalnych Rada Związkowa wstrzymała się z wnioskowaniem o taki dodatkowy kredyt od Zgromadzenia Narodowego. Dzieje się tak pomimo faktu, że redukcja poniżej 36 samolotów miałaby negatywne konsekwencje, szczególnie w odniesieniu do zdolności operacyjnych i stabilności w okresach wzmożonego napięcia i konfliktu, biorąc pod uwagę obecną sytuację bezpieczeństwa. Jak już informowano 12 grudnia, kompleksowy system obrony powietrznej, dostosowany do obecnego krajobrazu zagrożeń, wymagałby od 55 do 70 nowoczesnych samolotów wielozadaniowych, według grupy ekspertów z ministerstwa (warto dodać, że pierwotna oferta Lockheed Martin opiewała na 40 egzemplarzy – przyp. red.).
Opcje, które skutkowałyby dalszą redukcją floty F-35A, zostały odrzucone ze względów bezpieczeństwa, w tym w szczególności wycofanie się z kontraktu. Takie działanie, nawet w normalnych okolicznościach, doprowadziłoby do poważnych ograniczeń w ochronie kraju i jego ludności.
Aby zapewnić, że Szwajcaria będzie mogła przekazać rządowi USA deklarację o ostatecznej liczbie samolotów F-35A najpóźniej do drugiego kwartału 2027, a tym samym zachować swoje sloty produkcyjne, dodatkowa kwota kredytu w wysokości 394 mln CHF zostanie przedłożona Zgromadzeniu Narodowemu w ramach programu modernizacyjnego sił zbrojnych kr. Aremeebotschaft 2026.
Przypomnijmy, że 26 czerwca 2024 szwajcarska spółka RUAG Aerostructures Schweiz AG (część Pilatus Aircraft Ltd,) informowała, że otrzymała wstępną zgodę na zmontowanie pierwszych 4 samolotów F-35A, ale była to oferta przemysłowa Amerykanów pod warunkiem zamówienia 36-40 egzemplarzy. Pytanie czy zmieni się po ustaleniu ile samolotów obejmie redukcja zamówienia.
Pierwsze doniesienia prasowe o możliwej redukcji, a nawet rezygnacji z zamówienia na F-35A, pojawiły się w sierpniu 2025.
Czytaj także: