W piątek, 31 stycznia 2025, w zakładach amerykańskiej spółki Lockheed Martin Aeronautics Co. (część Lockheed Martin) w Greenville w Karolinie Południowej odbyła się uroczystość formalnego przekazania Ministerstwu Obrony Bułgarii pierwszego samolotu wielozadaniowego F-16D Block 70 z łącznie 16 zamówionych (Umowa na IRIS-T SLM dla Bułgarii).
Zdjęcia: Ministerstwo Obrony Bułgarii
Jesteśmy świadkami wydarzenia historycznego o kluczowym znaczeniu dla rozwoju bułgarskich sił zbrojnych. Rozpoczynamy odnowę zdolności bojowych lotnictwa i budowę nowych zdolności Sił Zbrojnych, dzięki czemu zapewnimy pełną interoperacyjność z sojusznikami z NАТО i UE – poinformowało Ministerstwo Obrony Bułgarii w komunikacie prasowym w mediach społecznościowych.
Na czele delegacji bułgarskiej stał minister obrony gen. w st. spocz. Atanas Zaprjanow wraz z członkami resortu oraz przedstawicielami wojsk lotniczych (Voennovëzdušni sili, VVS) tego państwa, a w uroczystości brało udział także kierownictwo spółki Lockheed Martin, przedstawicieli Kongresu i Senatu USA oraz władze stanowe (FGM-148F Javelin dla Bułgarii, Bułgaria zatwierdziła zakup Strykerów).
Poinformowano, że dwumiejscowy samolot zostanie przebazowany do Bułgarii w kwietniu br., a wcześniej do końca marca ukończone zostaną trzy kolejne egzemplarze. Wcześniej, 23 października 2024 oblatano pierwszy bułgarski egzemplarz, jednomiejscowy F-16C Block 70, i ten również trafi do kraju na wiosnę. Docelowo, w USA zostanie wyszkolonych 32 pilotów oraz ponad 100 członków personelu technicznego.
Dzięki temu nasze strategiczne partnerstwo ze Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie obronności kontynuuje swój wzrostowy rozwój – podkreśla premier Rosen Żelazkow. Wraz z nabyciem myśliwców wielozadaniowych F-16 Block 70, zdolnych do wykonywania szerokiego zakresu zadań, nasze lotnictwo bojowe zbuduje nowe zdolności, dzięki którym Siły Powietrzne osiągną pełną interoperacyjność z sojusznikami z NATO i UE.
16 stycznia 2024zakłady w Greenville odwiedzili ówczesny minister obrony Todor Tagarew, ambasador Bułgarii w USA Georgi Panajotow i Szef Obrony admirał Emil Eftimow. Poinformowano ich, że trwa montaż siedmiu samolotów. Wcześniej, 11 listopada 2023 Ministerstwo Obrony zaprezentowało pierwszy jeszcze nieukończony egzemplarz, który oblatano w październiku ub. r.
Przypomnijmy, że Bułgaria zamówiła 16 F-16C/D Block 70, w tym pierwsze osiem 2019, a pozostałe osiem w 2022, w najnowszej wersji produkcyjnej za równowartość 1,256 mld USD. Te jednak miały być opóźnione i zgodnie z informacją z 17 lutego 2022, pierwsze dostawy miały rozpocząć się najwcześniej w 2024 (a faktycznie symbolicznie przekazanie w USA, gdzie szkoli się bułgarski personel, a nie przebazowanie do Bułgarii – przyp. red.). Powodem opóźnień, głównie u poddostawców Lockheed Martin, były skutki pandemii COVID-19. Pierwotnie planowano bowiem, że zostaną zrealizowane w latach 2023-2027.
Bułgarskie wojska lotnicze dysponują 11 samolotami myśliwskimi MiG-29A/UB, zgrupowanymi w 3. Myśliwskiej Bazie Lotniczej Graf Ignatiewo, Flota ta systematycznie kurczy się (w 2021 było to 14 egzemplarzy), cierpi na niską gotowość operacyjną (w tamtym okresie tylko 5-7 miało być sprawnych), a jeden z samolotów został utracony w wypadku z 9 czerwca 2021. W związku z powyższym, rząd w Sofii odmówił przekazania tych samolotów walczącej Ukrainie, bez wsparcia sprzętowego ze strony sojuszników.
Pierwotnie, w latach 1989-1990 Związek Sowiecki dostarczył do Bułgarii 22 samoloty MiG-29, w tym 18 jednomiejscowych MiG-29A (izdielije 9.12A) i 4 dwumiejscowe MiG-29UB (izdielije 9.51). 29 września 1994 rozbił się MiG-29A o nr taktycznym 25 (zginął dowódca bazy lotniczej Ravnec, mjr Iwan Dajew), a 26 kwietnia 2012 wypadkowi uległ MiG-29UB o nr taktycznym 19 i seryjnym 26333 (zginęła cała załoga). Co ciekawe, ten drugi był potem używany przez zakłady TEREM – Georgi Benkowski do opracowania projektu przeglądu naprawczego, a następnie bez silników został sprzedany do Polski w 2015. W 2020 ówczesny minister obrony Krasimir Karakaczanow mówił przed parlamentem o konieczności sprzedaży starych samolotów.
Bułgaria będzie drugim w Europie, po Słowacji, użytkownikiem fabrycznie nowych F-16C/D Block 70. Bratysława już odebrała pierwsze trzy egzemplarze, które znajdują się już na jej terytorium. Tymczasem 28 stycznia br., podczas prezentacji wyników za 2024, spółka Lockheed Martin informowała o dostarczeniu odbiorcom łącznie szesnastu F-16C/D Block 70.
Zamówienia na fabrycznie nowe F-16C/D Block 70 opiewają na 148 egzemplarzy. Poza omawianą Bułgarią i wspomnianą Słowacją, na zakup zdecydowały się Bahrajn (16 egzemplarzy), Jordania (12 egzemplarzy), Maroko (25 egzemplarzy) i Tajwan (66 egzemplarzy). 26 stycznia 2024 Turcja otrzymała zgodę na zakup 40 fabrycznie nowych F-16C/D Block 70. Dodatkowo, samoloty są oferowane Indiom (jako wariant F-21), Ukrainie, Filipinom czy ostatnio Kolumbii oraz Wietnamowi.
Najnowsza odmiana F-16 została zapowiedziana podczas Singapore Airshow 2012. Prototyp F-16 Block 70 został oblatany 16 października 2015. Został wyposażony w nową stację radiolokacyjną APG-83 SABR z anteną z aktywnym skanowaniem elektronicznym AESA. Otrzymał nowy komputer misji z centralnym wyświetlaczem ciekłokrystalicznym (Center Pedestal Display). Samolot otrzymał nowe elementy awioniki i szynę danych Ethernet o wysokiej przepustowości oraz zmodernizowane wyposażenie do walki elektronicznej (WRE). Ma przenosić także zasobnik celowniczy Sniper Extended Range (System WRE L3Harris Viper Shield ukończył próby w zakresie bezpieczeństwa lotu).
W produkcji najnowszych F-16 uczestniczy należąca do Lockheed Martin spółka PZL Mielec, która rozpoczęła dostawy struktur tylnych części kadłuba tego samolotu. W przyszłości zakres produkcji ma się zwiększyć do ponad 80% struktur.
https://twitter.com/BulgariaMod/status/1885705499724697999
https://twitter.com/LMEuropeNews/status/1884620081075749002