J-36
We wtorek, 28 października 2025, pojawiły się nowe fotografie opracowanego przez państwową spółkę Chengdu Aircraft Industry Corporation (CAIC) ciężkiego samolotu wielozadaniowego, który otrzymał zachodnie oznaczenie J-36. Pierwszy prototyp został oblatany 26 grudnia 2024 z lotniska przyzakładowego CAIC w Chengdu, w prowincji Syczuan (Chiny: Oblot dwóch samolotów bojowych nowej generacji).
Drugi prototyp J-36 / Zdjęcie: Chiński Internet
Przypomnijmy, że jest to samolot ze skrzydłem rozmytym (blended wing body) w układzie podwójna delta i konfiguracją bezogonową (bez statecznika ogonowego) o zredukowanym przekroju radarowym. Do sterowania wykorzystywane są dwie pary klapolotek rozmieszczonych na zewnętrznej części skrzydeł.
Drugi prototyp otrzymał trzy jednak zauważalne zmiany konstrukcyjne.
Wprawdzie zachowano nietypowy układ z trzema silnikami turbowentylatorowymi, ale zmieniono układ dysz wylotowych, które w pierwszym samolocie sięgały do krawędzi skrzydeł (patrz zdjęcie poniżej) jak niegdyś w prototypowych amerykańskich Northrop YF-23, a w drugim zostały nieco wycofane w głąb i można zauważyć nowe rozwiązanie w postaci płaskiej dyszy wylotowej z wektorowanym ciągiem 2D-TVC (Thrust Vectoring Control). Podobne zastosowano w chińskim Shenyang J-XDS aka. J-50 (rozwijanym równolegle z J-36) i rosyjskim Su-57M, ale oba kraje dopiero eksperymentują z takim układem, podczas gdy powszechnie stosowane jest w amerykańskich Lockheed F-22A Raptor.
Wydaje się, że rozwiązanie to nieco negatywnie wpłynie na stopień wykrywalności samolotu, ale z drugiej strony zwiększy kontrolę nad sterownością tego bezogonowego samolotu, gdyż takie konstrukcje są mniej stabilne aerodynamicznie, zwłaszcza podczas lotów z niską prędkością.
Pierwszy prototyp J-36
Drugą różnicą są dwa wloty powietrza do silników umieszczone pod skrzydłami (gdyż na górnej powierzchni kadłuba znajduje się jeszcze trzeci wlot – przyp. red.). W pierwszym prototypie zostały zaprojektowane podobnie jak we wspomnianym F-22A Raptor, czyli tzw. caret inlet, w kształcie litery „V” odwróconej (jak symbol ^), co pomaga w kompresji powietrza przy prędkościach naddźwiękowych. Poprawia on cechy niskiej wykrywalności radarowej poprzez minimalizację odbić fal radarowych od sprężarek silników, a jednocześnie zapewnia dobrą wydajność aerodynamiczną i prostszą konstrukcję w porównaniu do starszych wlotów z samolotów 4. generacji. Jest to jednak układ bardziej złożony i dostosowany do wyższych prędkości niż wloty zaprojektowane zgodnie z wymogami efektywności naddźwiękowej (Diverterless Supersonic Inlet, DSI) – a takie zastosowano właśnie w drugim prototypie.
DSI to bezdyfuzyjny wlot naddźwiękowy, znany np. w F-35 Lightning II, wykorzystuje specjalny garb (bump) na kadłubie oraz pochyloną osłonę wlotu, co pozwala na kompresję powietrza przy prędkościach naddźwiękowych i jednocześnie odprowadzanie warstwy granicznej bez dodatkowych elementów mechanicznych. Redukuje to masę całego układu napędowego, zwiększa cechy stealth oraz ogólną wydajność.
Trzecią różnicą jest przeprojektowane podwozie główne, gdzie zamiast dwóch kół w układzie tandemowym (jak np. w Su-34) umieszczono je w wózkach równolegle obok siebie. Choć to wymaga więcej miejsca wewnątrz kadłuba, gdy podwozie jest schowane, to z drugiej strony drzwi luku są węższe. Same drzwi otrzymały zmodyfikowane krawędzie – z mniejszą liczbą zakrzywień związanych z cechami stealth. Modyfikacja ta mogłaby potencjalnie zapewnić więcej miejsca wewnątrz komór uzbrojenia samolotu.
Some more … pic.twitter.com/UfIcgEOUWj
— @Rupprecht_A (@RupprechtDeino) October 28, 2025
Suspected 2nd J-36 prototype.
As rumoured, some changes visible, notably refined side intakes (DSIs? I always felt the carets on 1st prototype were a bit temporary…) and revised main landing gear (two wheels dual rather than tandem).Still looks like 3 engines. pic.twitter.com/UykODCpInT
— Rick Joe (@RickJoe_PLA) October 28, 2025
JL-10G
Drugą nowością ujawnioną tego samego dnia jest nowo oblatany prototyp pokładowego samolotu szkolenia zaawansowanego JL-10G (a potencjalnie lekkiego samolotu bojowego), opracowany przez spółkę Harbin Aircraft Industry Group (HAIG) z Nanchang jako konkurent dla Guizhou JL-9G.
JL-10G
Wbrew oznaczeniu JL-10G nie wywodzi się bezpośrednio z JL-10 (L-15 Falcon), który powstał we współpracy z rosyjskim Biurem Konstrukcyjnym im. A.S. Jakowlewa w oparciu o konstrukcję samolotu Jak-130 (w kodzie NATO: Mitten), a więc spokrewnionym z włoskim Leonardo M-346 Master.
Przede wszystkim JL-10G otrzymał podwójne stateczniki ogonowe oraz wydłużony i spłaszczony kadłub.
Samolot ma klasyczną konfigurację dwumiejscowego odrzutowego samolotu szkolno-treningowego w układzie tandemowym, napędzanym dwoma silnikami turbowentylatorowymi (według niepotwierdzonych informacji krajowymi WS-17) i konwencjonalny układ ze skośnymi skrzydłami, stabilizatorami poziomymi, podwójnymi płetwami ogonowymi skierowanymi na zewnątrz i podwójnymi płetwami brzusznymi.
Jak wspomniano, podobnie jak J-10 będzie prawdopodobnie oferowany w dwóch konfiguracjach misji (co staje się standardem na świecie): jako samolot szkolenia zaawansowanego (ang. Advanced Jet Trainer, AJT) oraz szkolno-bojowy (ang. Lead-in-Fighter-Training, LIFT), na co wskazuje węzły uzbrojenia.
Podwójne koło w przedniej goleni podwozia wskazuje że jest to samolot pokładowy, a więc jak wspomniano konkurent dla JL-9G na potrzeby chińskich lotniskowców. Co ciekawe, HAIG pracuje również nad JL-10J, bezpośrednio wywodzącym się z JL-10 na potrzeby lotnictwa pokładowego, które rzekomo oblatano już w 2024 (Chiny: Testy myśliwca pokładowego J-35 z lotniskowca Fujian).
Z uwagi na swoje cechy, na rynkach eksportowych JL-10G mógłby być konkurentem dla włoskiego M-346, także rozwijanego obecnie jako lekki samolot bojowy, czy południowokoreańskiego FA-50 Fighting Eagle. Pod pewnymi cechami nowych chiński samolot przypomina najnowszy tajwański AIDC T-5 Yung Yin (aka. Brave Eagle).
A slightly larger and clearer version of the same image. https://t.co/u8Lcn6VZ9D pic.twitter.com/FL2RfFAEz1
— @Rupprecht_A (@RupprechtDeino) October 28, 2025
another one pic.twitter.com/9xHltwf8Na
— Xixi®茜茜大姐 🇨🇳🇭🇰🇲🇴 (@Xixi_2328857214) October 29, 2025