W piątek, 27 marca 2026, Kancelaria Prezydenta RP poinformowała, że wczoraj Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podpisał Ustawę z dnia 13 marca 2026 r. o niekaraniu obywateli Rzeczypospolitej Polskiej biorących udział po stronie Ukrainy w konflikcie zbrojnym wywołanym agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę (nr druku sejmowego 1196).
Zdjęcie: fundacjapolska.org
Projekt ustawy wpłynął do Sejmu 5 grudnia 2024 (druk nr 1196). Od kwietnia do listopada 2025 projektem zajmowały się Komisja Obrony Narodowej oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka (19 sierpnia projekt został przyjęty przez rząd), a 11 lutego br. trafił do Sejmu pod obrady.
13 lutego br. Sejm przegłosował projekt stosunkiem głosów 406 „za”, 4 „przeciw”, wstrzymało się 19, a nie głosowało 31. Następnie projekt trafił do Senatu, który wprowadził cztery poprawki i przegłosował go 4 marca – 82 głosami „za”, 0 „przeciw” i 0 wstrzymało się (18 senatorów było nieobecnych). Następnie przekazano ją z powrotem do Sejmu (druk senacki nr 2297), który 13 marca zatwierdził poprawki.
Ustawa przebacza i puszcza w niepamięć przestępstwa i wykroczenia związane m.in. z zaciągiem obywateli polskich lub przebywających w Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemców do służby wojskowej w Siłach Zbrojnych Ukrainy [uznanych przez polskie władze za prawowite – przyp. red.]. Poza tym, wstąpienie do innej armii bez zgody właściwego organu pozostanie ścigane i karane (np. rosyjskiej bądź milicji pro-rosyjskich/tzw. separatystów), za co grozić będzie nadal do 5 lat pozbawienia wolności.
W uzasadnieniu czytamy, że rosyjska agresja na Ukrainę rozpoczęta 24 lutego 2022 pchnęła wielu polskich obywateli do czynnego wsparcia obrony Ukrainy przez wstąpienie do ukraińskiej armii, w szczególności do Międzynarodowego Legionu Obrony Terytorialnej Ukrainy, z reguły bez dopełnienia wymaganych polskim prawem formalności.
Celem ustawy jest uwolnienie tych obywateli od odpowiedzialności karnej oraz pozyskanie przez organy wojskowe wiedzy o nabytych przez nich kwalifikacjach i doświadczeniu bojowym. Projektowana regulacja nie zachęca jednak polskich obywateli do udziału w walce Ukrainy z rosyjską agresją, ani nie wprowadza w tym zakresie żadnych ułatwień.
(…)
Działania polskich obywateli pozostaną wprawdzie czynami zabronionymi, jednak Państwo Polskie nie będzie ich ścigać ani karać.
(…)
W interesie Państwa Polskiego i jego Sił Zbrojnych leży uzyskanie – choćby post factum – wiedzy o obywatelach, którzy zdobyli wiedzę, umiejętności i doświadczenie bojowe. Dlatego na osoby, które przyjęły obowiązki wojskowe w Siłach Zbrojnych Ukrainy lub w innej ukraińskiej formacji wojskowej nakłada się obowiązek zawiadomienia Ministra Obrony Narodowej – w formie pisemnego oświadczenia składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, niezwłocznie po powrocie do kraju – o terminie i miejscu przyjęcia oraz zdania obowiązków wojskowych na Ukrainie.
Poprawki Senatu:
-
- Pierwsza poprawka wprowadza 6-miesięczny okres (licząc od dnia wejścia w życie ustawy) na złożenie pisemnego zawiadomienia do Ministra Obrony Narodowej przez osoby, które przed wejściem w życie ustawy przyjęły obowiązki wojskowe w ukraińskiej armii bez zgody MON i wróciły już do Polski. Celem jest umożliwienie legalnego zgłoszenia takiej aktywności po powrocie.
- Druga poprawka wprowadza wymóg, że informacje zawarte w oświadczeniu składanym do szefa MON muszą być oznaczone co najmniej klauzulą „zastrzeżone”. Ma to zapewnić ochronę danych osobowych i bezpieczeństwa osób składających oświadczenie.
- Trzecia poprawka nakłada na Ministra Obrony Narodowej obowiązek przekazania prokuraturze wszystkich informacji zawartych w oświadczeniu osoby, która walczyła w ukraińskich siłach zbrojnych. Umożliwia to ewentualne dalsze postępowanie, jeśli będzie potrzebne.
- Czwarta poprawka o charakterze redakcyjno-legislacyjnym (doprecyzowująca, porządkująca tekst ustawy – nie zmieniająca merytorycznie przepisów).
Ilu Polaków walczy w Ukrainie?
Nie istnieje oficjalna, pełna i publicznie dostępna lista wszystkich Polaków walczących po stronie Ukrainy od 2022 lub 2014 (np. w Międzynarodowym Legionie Obrony Terytorialnej Ukrainy czy Polskim Korpusie Ochotniczym). Przykładowo, w 2023 Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej twierdziło, że po stronie Ukrainy walczy ok. 11,5 tys. ochotników z zagranicy, z czego ok. 2600 Polaków. Polskie i zachodnie szacunki mówią o kilkudziesięciu-kilkuset obywatelach RP obecnie służących po stronie Kijowa (znacznie mniej niż w latach 2022-2023). Potwierdzono śmierć 23 z nich. Polacy walczący po stronie rosyjskiej to z kolei przypadki ekstremalnie rzadkie, publicznie ujawniło się kilka osób.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podpisał 5 ustaw:
✔️ustawę z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw oraz ustawy – Prawo wodne (nr druku…
— Rafał Leśkiewicz (@LeskiewiczRafa) March 27, 2026
