W środę, 4 marca 2026, służby prasowe Sił Obronnych Izraela (Cawa ha-Hagana le-Jisra’el, Cahal) oraz Korpusu Powietrznego Izraela (Chejl-ha Awir) poinformowały w mediach społecznościowych o pierwszym potwierdzonym zwycięstwie w walce powietrznej pomiędzy samolotem wielozadaniowym Lockheed Martin F-35I Adir a irańskim samolotem szkolno-bojowym Jak-130 (w kodzie NATO: Mitten).
Zdjęcie: Chejl-ha Awir
O szczegółach zdarzenia nie poinformowano, ale jest to pierwsze w historii zestrzelenie załogowego samolotu bojowego przez F-35I Adir. Według doniesień medialnych, irański samolot został przechwycony i zestrzelony podczas patrolu bojowego podczas aktywnej operacji Roaring Lion (Ryczący Lew).
Jest to też pierwsze w historii zwycięstwo w powietrzu przez samolot rodziny F-35 Lightning II nad innym bojowym, załogowym statkiem powietrznym. Wczoraj, Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii poinformowało o zestrzeleni nieujawnionej liczby irańskich dronów nad Jordanią przez F-35B. Wcześniej, 10 września 2025 niderlandzki F-35A zestrzelił rosyjskie drony Gerbera nad Polską.
🛩️IRANIAN JET SHOT DOWN: An IAF F-35I “Adir” fighter jet shot down an Iranian Air Force YAK-130 fighter jet.
This is the first shootdown in history of a manned fighter aircraft by an F-35 “Adir” fighter jet.
— Israel Defense Forces (@IDF) March 4, 2026
IRANIAN JET SHOT DOWN: An IAF F-35I “Adir” fighter jet shot down an Iranian Air Force YAK-130 fighter jet.
This is the first shootdown in history of a manned fighter aircraft by an F-35 “Adir” fighter jet. pic.twitter.com/q6lJb38gRJ
— Israeli Air Force (@IAFsite) March 4, 2026
Na początku tego tygodnia obserwatorzy informowali, że irańskie samoloty szkolno-bojowe zostały rozmieszczone do prowadzenia patroli w rejonie Teheranu, wraz z myśliwcami frontowymi MiG-29. Samoloty Jak-130 mają przenosić pociski rakietowe krótkiego zasięgu klasy powietrze-powietrze Wympieł R-73E (w kodzie DIA/NATO: AA-11 Archer) i przydzielono im misje skupiające się na atakowaniu izraelskich bezzałogowych statków powietrznych Elbit Hermes 900 operujących na średnich i małych wysokościach.
پرواز جنگندهها در آسمان #تهران
تصاویر دریافتی و پیامها درباره صدای پرواز جنگندهها، دوشنبه ۱۱ اسفند#Iran #Tehran pic.twitter.com/9oLkRkxe5u— Vahid Online (@Vahid) March 2, 2026
W 2021 władze w Teheranie zamówiły w Rosji dla Sił Powietrznych Islamskiej Republiki Iranu (IRIAF) 24 egzemplarze samolotów Jak-130. Pierwsze dwa dostarczono pod koniec sierpnia 2023, a do końca października 2024 skompletowano dostawę łącznie 12 egzemplarzy. Trafiły do 8. taktycznej bazy lotniczej Chatami, leżącej na północny-wschód od Isfahanu.
To kolejne strata bojowa IRIAF podczas trwającej wojny z USA i Izraelem. 2 marca Ministerstwo Obrony Kataru poinformowało o zestrzeleniu dwóch bombowców taktycznych Su-24MK. Tego samego dnia utracono też Su-22M4 na lotnisku Shiraz Shahid Dastgheib, a 1 marca na lotnisku Tabriz Shahid Madani po jednym F-4 Phantom II i F-5F Tiger II.
Izrael dysponuje obecnie 48 z 50 zamówionych F-35I Adir w dwóch pierwszych transzach (dostawa trzech najnowszych miała miejsce 18 stycznia br.). Są użytkowane w dwóch eskadrach: 140. Golden Eagle (gotowość operacyjna 6 grudnia 2017) oraz 116. Lions of the South (gotowość operacyjna 6 sierpnia 2020) w bazie lotniczej Newatim. Tymczasem, 4 czerwca 2024 za około 3 mld USD (wówczas 11,9 mld zł) zamówiono kolejne 25 egzemplarzy F-35I, które wejdą na stan trzeciej operacyjnej eskadry, czyli 117. First Jet. Łącznie, Izrael ma dysponować zatem 75 samolotami tego typu.
AKTUALIZACJA
W czwartek, 5 marca, Korpus Powietrzny Izraela opublikował nagranie wideo z optoelektronicznego systemu zobrazowania sytuacji taktycznej AN/AAQ-37 DAS (Distributed Aperture System), uzyskanego z elektro-optycznego systemu celowania AN/AAQ-40 EOTS (Electro-Optical Targeting System) samolotu F-35I Adir, który zestrzelił irańskiego Jak-130:
"ביצעתי, המטרה נפלה, נמשיך לתקיפה": תיעוד ראשון ממטוס ה״אדיר״ (F-35I) מפיל מטוס קרב איראני (YAK-130) מעל שמי טהרן.
חיל-האוויר ממשיך לתקוף עשרות תשתיות של משטר הטרור האיראני וסולל את הדרך ליצירת עליונות אווירית בשמי טהרן. pic.twitter.com/RGUX4x1bFK
— Israeli Air Force (@IAFsite) March 5, 2026