W poniedziałek, 30 czerwca 2025, w siedzibie Instytutu Łączności – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie odbyła się konferencja poświęcona problematyce zakłóceń systemów nawigacji satelitarnej GNSS i budowie alternatywnych oraz odpornych rozwiązań dla infrastruktury krytycznej państwa.
Zdjęcia: Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy
Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli wielu resortów w tym:
- Ministerstwa Obrony Narodowej,
- Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji,
- Ministerstwa Cyfryzacji,
- Ministerstwa Infrastruktury,
- Ministerstwa Rozwoju i Technologii,
- Ministerstwa Finansów,
- Ministerstwa Zdrowia,
- Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
wiodące komórki i urzędy tj.:
- Departament Infrastruktury MON,
- komórki Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (Zarząd Analiz Wywiadowczych i Rozpoznawczych – P2, Zarząd Planowania i Programowania Rozwoju Sił Zbrojnych – P5, Zarząd Kierowania i Dowodzenia – P6),
- Wojskowe Biuro Zarządzania Częstotliwościami Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni,
- Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych,
- Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy,
- Urząd Komunikacji Elektronicznej,
- Urząd Lotnictwa Cywilnego,
- Polska Agencja Żeglugi Powietrznej,
- Główny Urząd Geodezji i Kartografii,
- Główny Geodeta Kraju,
- Polska Agencja Kosmiczna POLSA,
- Straż Graniczna,
- Lotnicze Pogotowie Ratunkowe,
- Narodowe Centrum Badań i Rozwoju,
oraz ośrodki akademickie:
- Politechnika Gdańska,
- Centrum Informatyczne Trójmiejskiej Akademickiej Sieci Komputerowej,
- Wojskowa Akademia Techniczna,
- Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni,
- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu,
- Uniwersytet Rzeszowski,
- Politechnika Poznańska,
- Uniwersytet Wrocławski,
- Instytut Bezpieczeństwa i Rozwoju Infrastruktury Krytycznej.
Została przedstawiona koncepcja Polskiej Tarczy PNT, która stanowi odpowiedź na prowadzony permanentny atak na usługi GPS/GNSS, obejmujący coraz większe terytorium RP oraz większą cześć obszaru Bałtyku. Koncepcja tarczy opiera się na integracji systemów MON (DI MON, SGWP-P5), MC (IŁ-PIB) i MRiT (GUGIK/GGK, POLSA) wokół rozwiązania teleinformatycznego opartego na budowie ekosystemu przetwarzania danych w chmurze obliczeniowej w tym Polskich superkomputerach (Zakłócenia sygnału GPS m.in. nad Polską).
Systemy PNT (Positioning, Navigation & Timing) dostarczają społeczeństwom współrzędnych położenia, kierunku ruchu oraz precyzyjnego czasu – pełniąc rolę „linijki i zegarka”. Są one niewidzialnym szkieletem cywilizacji cyfrowej: od ich poprawnego działania zależy obronność, logistyka, sieci 5G, giełdy, synchronizacja elektroenergetyczna i ogólnie cała gama procesów gospodarczych. Każdy pakiet danych, każda transakcja i każdy impuls sterujący tagowany jest znacznikiem czasu z systemów PNT – a jego utrata nie powoduje błędu, lecz kaskadowy blackout sektorów infrastruktury krytycznej – mówił prof. Mariusz J. Figurski, Zastępca Dyrektora Instytutu Łączności – PIB ds. Naukowych.
Projekty stanowiące rdzeń systemu to:
- System Ochrony Usługi Krytycznej GNSS (SOUKG) – DI MON, SGWP,
- Real-time GNSS Monitoring System for Poland (RTGMS) – IŁ-PIB, GUGiK,
- System monitorowania zakłóceń sygnałów GNSS (SMZSG) – Polska Agencja Kosmiczna.
Zaawansowanie technologiczne społeczeństw podnosi rangę PNT do poziomu zasobu krytycznego – co odzwierciedla zarówno doktryna NATO (BLR 6, FMN Spiral 4), jak i dyrektywa NIS 2 Unii Europejskiej, która nakłada obowiązek ochrony i zapewnienia ciągłości usług czasu i pozycji. Polska Tarcza PNT jest narodową odpowiedzią na te wyzwania: łączy trzy istniejące systemy (SOUKG, RTGMS, SMZSG) w jeden ekosystem, oparty na zaproponowanej przez MON wspólnej platformie chmurowej, integracji danych GNSS, analizie sygnałów zakłóceń przy użyciu AI i – w przyszłości – wykorzystaniu technologii kwantowych do klasyfikacji zagrożeń, przewidywania anomalii i głębokiej analizy spektralnej – powiedział prof. Figurski.
Polska Tarcza PNT dostarcza kompleksowego rozwiązania w zakresie świadomości sytuacyjnej, alternatywnych metod wyznaczania pozycji i dystrybucji czasu oraz środków i potencjału reagowania, wpisując się w konstrukcję i wzmacniając szczelność Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa szczególnie w warstwie fizycznej.
Projekt Polskiej tarczy PNT jest przygotowywany do wykorzystania technologii Big-Data, AI oraz obliczeń opartych na komputerach kwantowych. Ambicją resortów jest skalowanie Polskiej Tarczy PNT jako rozwiązania i standardu dla UE i NATO.
Projekt jest skalowalny i interoperacyjny: jego architektura edge–fog–cloud pozwala na integrację z infrastrukturą sojuszników NATO i państw UE. Im szerzej zostanie wdrożony, tym bardziej wzrośnie jego odporność i efektywność – zarówno operacyjna, jak i ekonomiczna. Umiejętne połączenie technologii (GNSS + eLoran + R-Mode + AI + quantum sensing) oraz poziomów przetwarzania (od sensorów po HPC) tworzy fundament odporny na zakłócenia i zapewnia nie tylko zapasowe źródła PNT, ale również środki szybkiej reakcji na atak – wyjaśniał prof. Figurski.
Uczestnicy konferencji jednogłośnie zgodzili się, iż projekt jest również sukcesem organizacyjnym i dowodem, że właściwie dobrany model współpracy państwo(resorty)-nauka-przemysł może być bardzo efektywny, sprzyjać obronności i ochronie kluczowych usług i infrastruktury.
Projekt Polska Tarcza PNT to już sukces i efekt przyjętego eksperymentalnego modelu współpracy państwo (resorty)-nauka-przemysł, w mojej opinii mechanizm tego sukcesu, mechanizm tej współpracy może zostać jeszcze szerzej wykorzystany. Żołnierze, naukowcy i przemysł mogą bardzo efektywnie współpracować szukać sposobów aby zgodnie z prawidłami sztuki wojennej to, co początkowo było ograniczeniem systemowym, zostało przekształcone w źródło przewagi operacyjnej. Triada wzmacnia obronność, gdyż jest to wyzwanie dla całego państwa, które w ogólności winno walczyć efektywnie, walczyć mądrze a nie ciężko – wspomniał prof. Figurski.
Organizatorzy zasygnalizowali, że na problem bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej i usług kluczowych patrzą szerzej i wielowymiarowo. Opracowywany jest systemowe rozwiązanie wzmocnienia odporności infrastruktury krytycznej na zagrożenia cybernetyczne, tarcza PNT otrzyma natywne wzmocnienie METEO oraz projekty staną się pierwszymi „klientami” komputerów kwantowych (MON: Kwantowa dystrybucja kluczy to przełom w bezpieczeństwie komunikacji podmiotów państwa).
