W poniedziałek, 9 marca 2026, amerykańska Agencja Zaawansowanych Projektów Badawczych w Obszarze Obronności DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency) ujawniła, że bezzałogowy i załogowy zmiennowirnikowiec o dużej prędkości przelotowej w programie SPRINT (Speed and Runway Independent Technologies) otrzymał oznaczenie X-76.
Wariant załogowy / Grafiki: DAPRA
Co ciekawe, oznaczenie X-76 nie jest przypadkowe – zbiega się z obchodzoną w tym roku 250. rocznicą uzyskania niepodległości przez USA, więc nawiązuje bezpośrednio do roku 1776.
Jednocześnie poinformowano, że wykonawca wybrany 9 lipca 2025 do drugiego etapu programu, czyli spółka Bell Textron, ukończyła szczegółową weryfikację projektu technicznego (Critical Design Review, CDR) i rozpoczęła budowę demonstratora technologii, w celu udowodnienia wybranej koncepcji technicznej (odrzucono kontrpropozycję Aurora Flight Sciences).
Celem programu jest budowa statku powietrznego o dużej prędkości przelotowej charakterystycznej dla klasycznych samolotów, od 400 do 450 węzłów (ok. 740-830 km/h) na odpowiednich wysokościach i niezależności od drogi startowej dzięki zdolności pionowego startu i lądowania (VSTOL) z nieprzygotowanych powierzchni, tak jak śmigłowiec. W fazach 1A i 1B spółka Bell Textron ukończyła prace koncepcyjne i wstępne prace projektowe (Nowa koncepcja oferty Bell Textron w programie SPRINT X-Plane).
Przez zbyt długi czas pas startowy był zarówno czynnikiem umożliwiającym, jak i łącznikiem, zapewniającym prędkość, ale stwarzającym krytyczną lukę – stwierdził kmdr Ian Higgins z US Navy, pełniący funkcję kierownika programu DARPA SPRINT. Dzięki SPRINT nie budujemy tylko samolot eksperymentalny: budujemy opcje. Pracujemy nad zapewnieniem opcji zaskoczenia, opcji szybkiego wzmocnienia i opcji ratującej życie dzięki prędkości w dowolnym miejscu na świecie, bez konieczności posiadania pasa startowego.
Po fazie 2 nastąpi program testów w locie w fazie 3, który planowany jest na początek 2028. Docelowa platforma może realizować zadania na rzecz Dowództwa Operacji Specjalnych (US Special Operations Command, SOCOM), które jest partnerem programu ze strony wojska.
Wariant bezzałogowy
W ramach programu SPRINT, Bell Textron przeprowadziła ocenę koncepcji składanego wirnika o nazwie Stop/Fold, zintegrowanego napędu i technologii sterowania lotem w ośrodku testowym HHSTT (Holloman High Speed Test Track) w Nowym Meksyku, a także badania modelu w tunelu aerodynamicznym instytutu badań lotniczych NIAR (National Institute for Aviation Research) na Uniwersytecie Stanowym w Wichita.
Bell Textron zaoferował wykorzystanie technologii hybrydowego statku powietrznego, załogowego lub bezzałogowego o nazwie HSVTOL (High-Speed Vertical Take-Off and Landing), łączącego cechy napędu zmiennowirnikowca i samolotu odrzutowego. Technologia HSVTOL łączy zdolność zawisu śmigłowca z prędkością, zasięgiem i przeżywalnością odrzutowych samolotów.
Koncepcja HSVTOL została ujawniona 2 sierpnia 2021 i została opracowana na zlecenie US Air Force. Statek powietrzny miałby otrzymać dwa silniki turbośmigłowe do pionowego startu i lądowania (nie jest pewne czy byłyby to ruchome gondole jak w V-22 Osprey, czy jedynie ruchome wirniki jak w V-280 Valor/MV-75) oraz parę silników turboodrzutowych do lotu poziomego (podczas którego łopaty silników turbośmigłowych byłyby składane w pozycji poziomej).
W przypadku SPRINT X-Plane w nowej koncepcji Bella dla wariantu bezzałogowego przeprojektowano wloty powietrza po bokach kadłuba, dodano dwa wloty powietrza w górnej powierzchni, prawdopodobnie w celu zwiększenia nośności podczas lotu pionowego lub z poziomego z małą prędkością. Ogólnie kadłub jest bardziej opływowy, a gondole silników turbośmigłowych nieco zmienione, zapewne w wyniku doświadczeń z testów w HHSTT. Więcej zmian widać w wariancie załogowym, z którego usunięto górny wlot powietrza na kadłubie oraz zupełnie przeprojektowano gondole silników turbośmigłowych.
Introducing our latest X-Plane, the X-76! ⚡
Part of a joint effort with @USSOCOM on the SPRINT program, this experimental aircraft is being built by @BellFlight to demonstrate runway-independent, high-speed flight. pic.twitter.com/hBnDzjcHAO
— DARPA (@DARPA) March 9, 2026
Bell is thrilled to announce it has completed the Critical Design Review (CDR) for @DARPA's SPeed and Runway INdependent Technologies (SPRINT) X-plane program, enabling Bell to begin building the next-generation aircraft, designated as the X-76.
Learn More:… pic.twitter.com/uk2UdlwY8A
— Bell (@BellFlight) March 9, 2026