We wtorek, 26 listopada 2024, minister obrony Turcji Yaşar Güler poinformował deputowanych z Komisji Planowania i Budżetu w Wielkim Zgromadzeniu Narodowym (parlamencie) o wysłaniu do USA nowego zapytania ofertowego (Letter of Offer, LoA) na zakup samolotów wielozadaniowych Lockheed Martin F-35 Lightning II.
Jeden z sześciu zbudowanych tureckich F-35A / Zdjęcie: Lockheed Martin
Jak informują lokalne media, minister Yaşar Güler złożył ważne oświadczenie dotyczące porządku obrad w parlamentarnej Komisji Planowania i Budżetu w sprawie planów zakupowych resortu obrony:
Mamy tam (w Stanach Zjednoczonych – przyp. red.) sześć samolotów na F-35. Teraz ich zdanie zmieniło się, gdy zobaczyli, że budujemy TF KAAN. Twierdzą, że mogą sprzedać. Przesłaliśmy ponownie naszą ofertę zakupu amerykańskiego F-35.
Poinformował również, że Ministerstwo Obrony dokonało wstępnej płatności na poczet zakupu 40 samolotów wielozadaniowych F-16C/D Block 70, ale rezygnując z modernizacji 79 starszych samolotów tego typu do standardu F-16V. Oba pakiety strona amerykańska wyceniła 26 stycznia br. za maksymalnie 23 mld USD (wówczas 92,57 mld zł). Warto dodać, że w połowie lipca 2023 przemysł turecki otrzymał zielone światło od rządu na modernizację nawet 150 F-16C/D Block 30/40 w ramach programu ÖZGÜR.
Minister poinformował deputowanych również o tym, że pod koniec 2025 rozpoczną się seryjne dostawy czołgów Altay.
Analiza
Niedawno, bo 13 listopada br. minister Güler informował w programie na antenie telewizji tv100, że Niemcy wydały zgodę na sprzedaż 40 samolotów wielozadaniowych Eurofighter Typhoon. Negocjacje, prowadzone od roku z Wielką Brytanią i Hiszpanią, napotykały dotychczas opór ze strony Niemiec, jednego z państw-producentów tych samolotów.
Przypomnijmy, że 22 września br., grecki dziennik Kathimerini informował, powołując się na własne ekskluzywne źródła, że w lipcu br. Stany Zjednoczone miały złożyć Turcji oficjalną propozycję, że jeśli wycofa z eksploatacji i przekaże im baterie systemu obrony powietrznej S-400 Triumf, Ankara będzie mogła powrócić do programu samolotów wielozadaniowych F-35 Lightning II – z którego została wykluczona właśnie z powodu zakupu rosyjskiego systemu.
Pierwsze doniesienia w tej sprawie pojawiły się jeszcze 30 stycznia br., gdy podczas wizyty w Turcji amerykańska podsekretarz stanu USA ds. politycznych Victoria Nuland nie wykluczyła możliwości powrotu Ankary do programu, po tym jak Turcja dała zielone światło dla członkostwa Szwecji w NATO. W marcu rząd turecki miał jeszcze nadzieje na zwrot kosztów jakie kraj włożył w program F-35 JSF, a według najnowszych informacji ministra Gülera, USA nie mają już nic przeciwko użytkowaniu systemu S-400 Triumf przez Turcję.
Turcja była udziałowcem programu F-35 Joint Strike Fighter poziomu III, począwszy od 12 lipca 2002 jako siódmy uczestnik. Planowano zakup nawet 116 F-35A i 32 F-35B, ale zamówiono początkowo 14 F-35A. Zbudowano 6 z nich, ale z uwagi na zakup w Rosji zestawów S-400 Triumf, w 2018 ówczesna administracja Donalda Trumpa, na mocy rozdziału 231 ustawy federalnej O przeciwdziałaniu przeciwnikom Ameryki poprzez sankcje (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act, CAATSA) nałożyła embargo na sprzedaż, a rok później Turcja została wykluczona z programu (w międzyczasie próbowano przekonać Turcję do odrzucenia pozyskania S-400 oferując zestawy Patriot).
Z programu wykluczono również przemysł turecki, m.in. holding TAI/TUSAŞ (Turkish Aerospace Industries; Türk Havacılık ve Uzay Sanayi), który dostarczał centropłaty wraz z drzwiami komór uzbrojenia i wlotami powietrza (obecnie zakład tego typu powstaje w Niemczech, a część centropłatów powstanie w Finlandii). W programie uczestniczyły także Alp Aviation, Aselsan, Ayesas, Fokker Elmo, Havelsan, Kale Aerospace, MiKES, Roketsan i Tubitak-SAGE, które dostarczały m.in. interfejs sterujący pociskami rakietowymi, wyświetlacz panoramiczny w kabinie, 40% okablowania silnika i płatowca, a także tytanowe łopatki wirników silnika.
Według danych z raportu World Air Forces 2024, na początku br. w aktywnej służbie w wojskach lotniczych Turcji były 243 samoloty wielozadaniowe F-16C/D w wersjach Block 30, 40, 50, 50+ i 50+ Advanced (w tym 157 jednomiejscowych F-16C i 86 dwumiejscowych F-16D), co czyni je jednym z największych operatorów tego typu na świecie. Jest to pozostałość po 270 egzemplarzach zamówionych w latach 1985-2012, z których większość została zmontowana na licencji w Turcji