W czwartek, 17 sierpnia br., agencja prasowa Reuters powołując się na anonimowego amerykańskiego urzędnika, poinformowała, że Waszyngton dał zielone światło dla Królestwa Niderlandów i Danii na przekazanie walczącej Ukrainie wycofywanych z eksploatacji samolotów wielozadaniowych F-16, gdy tylko zakończy się program szkolenia ukraińskich pilotów i personelu naziemnego.
Duńskie F-16AM / Zdjęcie: Zdjęcie: Flyvevåbnet
Waszyngton dał Danii i Królestwu Niderlandów oficjalne zapewnienie, że Stany Zjednoczone przyspieszą zatwierdzanie wniosków o przekazanie F-16 do Ukrainy, gdy piloci zostaną przeszkoleni, powiedział urzędnik.
Sekretarz stanu USA Antony Blinken wysłał listy do swoich duńskich i niderlandzkich odpowiedników, zapewniając ich, że wnioski zostaną zatwierdzone. Piszę, aby wyrazić pełne poparcie Stanów Zjednoczonych zarówno dla transferu samolotów myśliwskich F-16 na Ukrainę, jak i dla szkolenia ukraińskich pilotów przez wykwalifikowanych instruktorów F-16 – napisał Blinken w liście do obu urzędników, do którego kopii dotarła agencja Reuters.
Blinken napisał: Niezmiernie ważne jest, aby Ukraina była w stanie obronić się przed trwającą rosyjską agresją i naruszeniem jej suwerenności. Powiedział, że zatwierdzenie wniosków pozwoli Ukrainie w pełni wykorzystać swoje nowe zdolności, gdy tylko pierwsza grupa pilotów zakończy szkolenie.
Z zadowoleniem przyjmujemy decyzję Waszyngtonu, aby utorować drogę do wysłania myśliwców F-16 na Ukrainę – napisał niderlandzki minister spraw zagranicznych Wopke Hoekstra na platformie społecznościowej X, znanej wcześniej jako Twitter. Teraz będziemy dalej omawiać ten temat z naszymi europejskimi partnerami.
This marks a major milestone for #Ukraine to defend its people and its country. 2/2
— Wopke Hoekstra (@WBHoekstra) August 17, 2023
Władzie duńskie oświadczyły również, że teraz będą dyskutowały o przekazaniu Ukrainie samolotów bojowych. Rząd kilkakrotnie powtarzał, że dostarczenie samolotów jest naturalnym kolejnym krokiem po szkoleniach. Rozmawiamy o tym z bliskimi sojusznikami i spodziewam się, że wkrótce będziemy mogli być bardziej konkretni w tej sprawie – powiedział duński wicepremier i minister obrony Jakob Ellemann-Jensen dla agencji prasowej Ritzau w piątek.
Koalicja 11 państw (Wielka Brytania, Francja, Belgia, Kanada, Luksemburg, Królestwo Niderlandów, Szwecja, Dania i Portugalia, Polska i Rumunia) miała rozpocząć szkolenia ukraińskich pilotów w tym miesiącu. Jednak jak informował 11 sierpnia br., amerykański dziennik The Washington Post, powołując się na dwóch anonimowych ukraińskich urzędników, szkolenia rozpoczną się dopiero na początku 2024, w związku z czym samoloty F-16 mogą trafić do Ukrainy dopiero latem przyszłego roku. Wcześniej, 26 czerwca br., p.o. ministra obrony Danii Troels Lund Poulsen informował, że pierwsze egzemplarze F-16 zostaną przekazane walczącej Ukrainie najwcześniej na początku 2024, ale wynikało to z przeświadczenia, że szkolenia ruszą w sierpniu br.
Ustępujący niderlandzki premier Mark Rutte powiedział w maju br., że Haga poważnie rozważa dostarczenie Ukrainie F-16, ponieważ obecnie wycofuje je z własnych sił zbrojnych.
Niderlandzki F-16AM / Zdjęcie: Michał Adamowski, MILMAG
Według danych niderlandzkiego Ministerstwa Obrony, do dyspozycji są obecnie 24 operacyjne F-16AM/BM, które zostaną wycofane do połowy 2024. Obecnie dostępnych jest w sprzedaży kolejnych 18 samolotów, z czego 12 zostało sprzedanych amerykańskiej spółce Draken International (20 maja br. pojawiły się doniesienia o odstąpieniu od sprzedaży kolejnych egzemplarzy, co sugerowało chęć przekazania ich Ukrainie).
10 lutego br. rząd Ukrainy wysłał formalny wniosek do rządu w Hadze o przekazanie samolotów F-16 w ramach pomocy wojskowej. Wniosek potwierdziła wówczas minister obrony Kajsa Ollongren, która wcześniej deklarowała, że taki dokument będzie rozpatrywany.
Z kolei królewskie duńskie wojska lotnicze (Flyvevåbnet) dysponują 29 F-16AM/BM (16 kolejnych pozostaje w rezerwie). Warto dodać, że 31 lipca br., argentyński dziennik La Nacion, informował, powołując się na źródła rządowe w Buenos Aires, że USA miały zaoferować Argentynie sprzedaż m.in. 38 duńskich F-16. Brak jednak oficjalnego potwierdzenia w tej sprawie ze strony USA.
Prezydent USA Joe Biden zatwierdził 19 maja br. programy szkoleniowe dla ukraińskich pilotów na samolotach F-16. Oprócz realizacji szkoleń w Danii, miał powstać ośrodek szkoleniowy w Rumunii. Kijów nie będzie mógł używać amerykańskich myśliwców F-16 tej nadchodzącej jesieni i zimy – powiedział w ukraińskiej telewizji rzecznik ukraińskich sił powietrznych płk Jurij Ihnat. Urzędnicy amerykańscy prywatnie powiedzieli, że F-16 niewiele pomogłyby Ukrainie w jej obecnej kontrofensywie i nie zmienią reguł gry, gdy w końcu zostaną dostarczone, biorąc pod uwagę rosyjskie systemy obrony powietrznej i brak kontroli nieba nad Ukrainą.
Wcześniej, bo 4 marca br. dwóch kongresmenów i anonimowy wyższy amerykański urzędnik potwierdziło kilku amerykańskim mediom, że pierwsi dwaj ukraińscy piloci rozpoczęli szkolenie zapoznawcze Baseline Pilot Assessment (BPA) w Arizonie, ale deklarowano wówczas, że nie na F-16, a na symulatorze.