W środę, 12 lipca br., amerykańska spółka L3Harris Technologies ujawniła wizualizację samolotu wczesnego ostrzegania i dowodzenia Global 6500 CAEW (Conformal Airborne Early Warning Aircraft), który został zaoferowany Sojuszowi Północnoatlantyckiemu w programie AFSC (Alliance Future Surveillance and Control) jako potencjalnego następcę floty 14 E-3A Sentry AWACS.
Wizualizacja Global 6500 CAEW w barwach NATO / Grafika: L3Harris Technologies
Oferta L3Harris Technologies opiera się na płatowcu samolotu biznesowego Bombardier Global Express 6500 wraz z otwartą (modułową) architekturą systemów MOSA (Modular Open Systems Architecture), pozwalającą na integrację pakietu misji, zgodnego z wymogami NATO dla przyszłej platformy powietrznej klasy AEW&C (Airborne Early Warning and Control). Architektura MOSA pozwoli na szybką modernizację, zarówno wyposażenia (hardware), jak i oprogramowania (software) w przyszłości.
Oferujemy rozwiązanie dla programu AFSC NATO, które jest zintegrowane, certyfikowane i już dostępne z innymi międzynarodowymi klientami oraz prowadzi misje sojusznicze NATO – powiedział Dave Johnson, wiceprezes L3Harris International. Nasz system, umieszczony na pokładzie Global 6500 firmy Bombardier, szybko zwiększy gotowość do misji, zapewniając jednocześnie interoperacyjność między krajami partnerskimi w celu wspierania przyszłych operacji w wielu domenach.
O ile, specyfikacja konfiguracji jest niejawna, z przyczyn oczywistych, to wiadomo, że Global 6500 CAEW ma otrzymać izraelski radar IAI/Elta typu EL/W-2085, kompleksowe zestawy systemów łączności, dowodzenia i kontroli oraz łącza wymiany danych do podtrzymywania połączeń z naziemnymi centrami, innymi zasobami technicznymi pracującymi na rzecz NATO oraz partnerów Sojuszu. Systemy te będą mogły być obsługiwane zdalnie ze stacji kontroli naziemnej. Zmniejszy to dodatkowo obciążenie personelu i narażanie go podczas długotrwałych lotów, przy znacznie większych zdolnościach operacyjnych. W skrócie załoga Global 6500 CAEW będzie znacznie ograniczona w porównaniu z E-3A Sentry AWACS, gdzie oprócz standardowej 4-osobowego personelu latającego, na pokładzie zwykle znajduje się od 13 do 19 operatorów systemów misji.
L3Harris Technologies ujawniła, że prowadzi prace nad Global 6500 CAEW od ponad 4 lat, a modułowa konstrukcja pozwoli na dostosowanie go także do innych wyspecjalizowanych zadań. Swoje doświadczenie w zakresie takich systemów spółka dokumentuje takimi programami jak: cztery samoloty walki radioelektronicznej MC-55A Peregrine dla Australii, Joint Airborne Multi-Sensor System dla Włoch, dziesięć samolotów walki radioelektronicznej EC-37B Compass Call dla USAF czy w końcu samolot rozpoznawczego i walki radioelektronicznej ARES dla US Army. Obecnie, spółka uczestniczy również w innych programach: radaru ATHENA-R dla US Army, Peace Pioneer marynarki wojennej Republiki Korei, programu rozpoznania morskiego japońskiej straży przybrzeżnej oraz międzynarodowej inicjatywie morskiego systemu ISR na płatowcu Dassault Falcon 2000 (francuski program Albatros?).
Jeśli chodzi o platformy CAEW i zbliżone do nich, wykorzystujące izraelskie rozwiązania, należy tu wskazać dwa samoloty oznaczone jako Eitam w wersji dowodzenia i kontroli (CAEW) oraz dwa jako Shavit w wersji do specjalnych misji elektronicznych (Special Electronic Missions Aircraft, SEMA). Turcja i Włochy także użytkują po dwa samoloty CAEW, z kolei Singapur aż cztery. Wszystkie wykorzystują płatowce Gulfstream G550. Co ciekawe, w grudniu ub. r. L3Harris Technologies po raz pierwszy zaoferowała Global 6500 CAEW dla Republiki Korei, poszukującej dostawcy dwóch samolotów.
Alliance Future Surveillance and Control
Boeing E-3A Sentry AWACS / Zdjęcie: NATO
Program AFSC ma swoje korzenie w 2019, gdy pojawiły się sygnały o konieczności wymiany natowskich E-3A Sentry po 2035, ale został formalnie zapoczątkowany w kwietniu 2022 przez agencję NAPMO (NATO Early Warning and Control Programe Management Organisation). Samoloty te przechodzą drugą już w ostatnich latach modernizację o kryptonimie FLEP (Final Lifetime Extension Programme), ale będzie konieczna wymiana platformy jako takiej (Radiostacje programowalne Leonardo dla natowskich AWACS, NATO modernizuje AWACS, NATO szuka następcy AWACS).
Flota natowskich E-3A to pierwsza międzynarodowa jednostka podlegająca dowództwu Sojuszu, począwszy od stycznia 1982. Dwie eskadry (Flying Squadron 1 i Flying Squadron 2) są złożone z 20 międzynarodowych załóg wydzielonych z sił zbrojnych 15 państw NATO, w tym z Polski. Stacjonują w niemieckim Geilenkirchen. Ponadto, zostały wydzielone wysunięte bazy operacyjne w Konya (Turcja), Preweza/Aktion (Grecja) and Trapani-Birgi (Włochy) i wysunięta lokalizacja operacyjna w Ørland (Norwegia). Obecnie dwa samoloty pełnią dyżur nad wschodnią flanką NATO z Rumunii (jesienią br. flankę wschodnią wzmocni australijski E-7A Wedgetail, rozmieszczony w Niemczech).
21 lutego br. konkurencyjną ofertę w programie AFSC złożyła szwedzka spółka Saab Defence and Security z platformą GlobalEye, zabudowaną na płatowcu Bombardier Global 6000 z nowym radarem Erieye ER (Extended Range). Jak dotąd, pięć egzemplarzy zamówiły Zjednoczone Emiraty Arabskie, natomiast dwa Szwecja (z opcją na dwa kolejne). Wcześniej, bezskutecznie, jeden egzemplarz był oferowany Finlandii.
Amerykańska spółka Boeing zaoferowała z kolei wspomniany E-7A Wedgetail, czyli B737 AEW&C, zabudowany na płatowcu B737-700ER z wielozadaniowym radar ze skanowaniem elektronicznym (Multi-role Electronically Scanned Array, MESA), który oprócz Australii (w liczbie 6 egzemplarzy), jest obecnie eksploatowany w Korei Południowej (4 egzemplarze znane jako Peace Eye; planowane jest dokupienie 2 kolejnych) i Turcji (4 egzemplarze znane jako Peace Eagle). Wkrótce dołączą do nich Wielka Brytania (5 egzemplarzy, gdzie otrzymają oznaczenie Wedgetail AEW1) oraz Stany Zjednoczone (docelowo ok. 30 egzemplarzy).
Zainteresowanie programem AFSC wyraziły też Northrop Grumman, Airbus Defence and Space czy General Atomics Aeronautical Systems Inc. (GA-ASI).