Przejdź do serwisu tematycznego

Sport
biało-czerwony lampion postawiony między kamieniami, oznaczenia do zawodów na orientację

Orientacja Precyzyjna – sport dla wszystkich

2025-03-06

Orientacja precyzyjna – OP (Trail Orienteering), jedna z czterech dyscyplin sportowych (obok biegu na orientację, rowerowej jazdy na orientację i narciarskiego biegu na orientację) rozgrywanych pod egidą…

Zimowy Ultramaraton Karkonoski już w sobotę

2025-02-19

22 lutego rusza jedenasty już Zimowy Ultramaraton Karkonoski. Na starcie zjawi się 400 najwytrzymalszych sportowców!

Mistrzostwa Świata 2023 w Orientacji Precyzyjnej – relacja

2023-07-23

Początek wakacji to w tym roku intensywny okres w środowisku orienteeringowym. W lipcu odbyły się m.in. Mistrzostwa Czech oraz Mistrzostwa Świata w Orientacji Precyzyjnej, których gospodarzem również byli…

Fenix HM23 Runmaggedon – limitowana edycja lekkiej czołówki

2023-06-01

W sklepie Kolba dostępna jest lekka latarka czołowa Fenix HM23 limitowanej edycji Runmageddon. Miniaturowe urządzenie może być używane osobno bez opaski, wyposażone…

Buty motocyklowe Bates SP500 – recenzja

2021-04-06

Bates Footwear to producent specjalistycznego obuwia dla wojska, służb mundurowych i cywilnych zakładów produkcyjnych. Niedawno przedsiębiorstwo będące częścią grupy Wolverine Worldwide rozszerzyło…

Polaris RZR S 1000 EPS – Terenowa brzytwa

2021-03-23

A gdyby tak rzucić wszystko i wyjechać w przysłowiowe Bieszczady? Najlepiej w doborowym towarzystwie. Aby w pełni docenić otoczenie trzeba wpierw zjechać z asfaltu i zapuścić się w bezdroża. Przydałby…

ROMET

Rowery w świetnej promocji. Przoduje elektryczny ROMET

2024-05-08

Romet jest aktualnie największym polskim producentem rowerów. Oferuje szeroki wybór jednośladów z różnych popularnych kategorii. Ich oferta obejmuje rowery górskie, gravele,…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Dotknąć przestworzy, czyli o paralotniarstwie słów kilka – wywiad z Peterem „Peru” Chrzanowskim

2024-11-07

Zacznijmy od banału: człowiek od zawsze marzył o lataniu. Na przestrzeni wieków próby kolonizacji przestworzy podejmowali przeróżni konstruktorzy, z lepszym lub gorszym skutkiem. W końcu jednak…

Tatry

Podtopione szlaki w Tatrach. Niebiezpieczna sytuacja się utrzymuje

2024-08-26

W Tatrach panują obecnie wymagające warunki na szlakach, głównie za sprawą intensywnych opadów deszczu. Intensywne deszcze sprawiły, że szlaki są podtopione. Nawierzchnie wielu szlaków są mokre,…

Premiera nowego Garmina dla miłośników nurkowania

2025-02-13

12 lutego odbyła się premiera nowego sportowego smartwatcha od firmy Garmin. Descent G2 to urządzenie przeznaczone dla ludzi uwielbiających pływanie i nurkowanie.

Gdańsk

EkoKajak na Motławie. Darmowe pływanie za sprzątanie

2024-07-18

Przepis na udany dzień w Gdańsku? EkoKajak! Ta akcja wpisuje się już w Gdańsk na dobre: wystartowała w tym roku po raz czwarty. Gdański Ośrodek Sportu oferuje…

Zimowy Ultramaraton Karkonoski już w sobotę

2025-02-19

22 lutego rusza jedenasty już Zimowy Ultramaraton Karkonoski. Na starcie zjawi się 400 najwytrzymalszych sportowców!

Szerpowie Nadziei. Zbiórka na szczytny cel

2024-06-03

Czy będąc osobą z niepełnosprawnościami, można wyruszyć w Tatry i zdobywać szczyty? To możliwe, jednak trzeba liczyć na sprawdzonych pomocników. Szerpowie Nadziei organizują takie wyprawy. Uruchomili…

Poradnik samoobrony – część 2

2021-05-18

W poprzednim odcinku  rozpocząłem cykl artykułów związany z szeroko rozumianą samoobroną. Poruszyłem wówczas aspekt prawny, przeanalizowałem sytuację niebezpieczną (próba kradzieży) i przedstawiłem kilka…

Poradnik samoobrony – część 1

2021-05-12

Kiedy słyszymy słowo samoobrona, zazwyczaj kojarzy nam się z walka związaną z obroną siebie, swoich bliskich lub dobra powierzonego nam pod opiekę. Rozszerzając…

Wieża widokowa na Dzikowcu Wielkim

2025-02-17

W miniony weekend otwarto nową wieżę widokową ma Dzikowcu Wielkim w Sudetach. Ta piękna góra na południowym-zachodzie kraju zyskała właśnie dodatkowe 32 metry.

Krakowski Festiwal Górski 2024 – najważniejsze informacje

2024-11-07

Krakowski Festiwal Górski odbędzie się w dniach 7-8 grudnia 2024 roku w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Jak co roku w programie wiele atrakcji, między…

Relaks

Rock For People – znamy cały zagraniczny lineup festiwalu

2025-03-24

Organizatorzy ogłosili kolejnych 30 wykonawców na 30. edycję festiwalu, która odbędzie się w Parku 360 w Hradcu Králové w dniach 11–15 czerwca 2025 roku. Oprócz…

Targi BookGame 2025 już w ten weekend w Krakowie

2025-03-20

W Krakowie po raz trzeci odbywają się targi gier planszowych i stolikowych BookGame. To jedno z największych wydarzeń tego typu w Polsce.

Feryjna zmiana warty

2025-02-14

Najbliższy weekend to zmiana tur ferii szkolnych. Należy spodziewać się utrudnień na drogach prowadzących do zimowych kurortów.

Butelki Wildo sposobem na awantury przy pakowaniu

2024-09-19

Mając w pamięci podobne doświadczenia z ubiegłego roku, oraz to, że dzieciaki miały (i mają nadal) fazę na posiadanie tych samych rzeczy, ale nie takich samych, wpadłem na pomysł,…

Rock For People – znamy cały zagraniczny lineup festiwalu

2025-03-24

Organizatorzy ogłosili kolejnych 30 wykonawców na 30. edycję festiwalu, która odbędzie się w Parku 360 w Hradcu Králové w dniach 11–15 czerwca 2025 roku. Oprócz…

Targi BookGame 2025 już w ten weekend w Krakowie

2025-03-20

W Krakowie po raz trzeci odbywają się targi gier planszowych i stolikowych BookGame. To jedno z największych wydarzeń tego typu w Polsce.

Floryda – American Police Hall of Fame

2024-11-09

Będąc w okolicy Vailant Air Command warto podjechać do muzeum Police Hall of Fame. To naprawdę rzut beretem i dojechać tam można w pięć minut,…

Jak robić zdjęcia na wakacjach, żeby nie zapłacić grzywny? Poradnik

2024-05-30

Fotografowanie na wakacjach to nie tylko rejestrowanie pięknych widoków, ale także szacunek dla lokalnych zwyczajów, zasad i ochrony przyrody. Przestrzeganie tych wskazówek zapewni, że Twoje doświadczenia fotograficzne będą…

Targi BookGame 2025 już w ten weekend w Krakowie

2025-03-20

W Krakowie po raz trzeci odbywają się targi gier planszowych i stolikowych BookGame. To jedno z największych wydarzeń tego typu w Polsce.

Zjava, czyli Warszawski weekend z grami

2025-02-13

W najbliższy weekend w Warszawie spotykają się miłośnicy gier fabularnych i planszowych. Wydarzenie to skierowane jest zarówno do nowicjuszy jak i weteranów tego typu rozrywek.

Między historią a fikcją – czy warto przeczytać „Wojnę Wschodnią. Kroniki”?

2025-02-14

Co by było, gdyby zimna wojna przerodziła się w otwarty konflikt zbrojny?
Piotr Langenfeld w swojej książce „Wojna Wschodnia. Kroniki” zabiera nas do alternatywnej wersji historii Polski…

„Zabić Ukrainę. Alfabet rosyjskiej agresji” – wojna oczami reportera

2025-02-12

Marcin Ogdowski to jeden z najbardziej cenionych polskich korespondentów wojennych, znany z bezkompromisowych, rzetelnych i często brutalnie szczerych relacji z frontów wojennych. Jego najnowsza książka,…

Zamknięte szlaki w Karkonoskim Parku Narodowym

2025-03-14

Zaczyna się sezon godowy cietrzewi i sokołów. Od 15 marca zamknięte będą niektóre szlaki po polskiej i czeskiej stronie Karkonoszy.

Zamknięte szlaki w Tatrach

2025-03-04

Władze Tatrzańskiego Parku Narodowego zamknęły część szlaków górskich dla turystów. Gdzie nie możemy chodzić swobodnie u progu wiosny?

Zamknięte szlaki w Karkonoskim Parku Narodowym

2025-03-14

Zaczyna się sezon godowy cietrzewi i sokołów. Od 15 marca zamknięte będą niektóre szlaki po polskiej i czeskiej stronie Karkonoszy.

Koniec z fasiągami do samego Morskiego Oka?

2025-03-03

W piątek, na konferencji prasowej w Tatrzańskim Parku Narodowym, ogłoszono zmiany dotyczące dojeżdżających pod Morskie Oko wozów konnych. Na Podhalu zawrzało, a wielu górali czuje się…

Kanalizacja w schronisku nad Morskim Okiem

2025-02-27

Ministra klimatu Paulina Hening-Kloska zapowiedziała sfinalizowanie umowy dotyczącej skanalizowanie schroniska przy najpopularniejszym górskim jeziorze.

Od dziś łatwiej dojechać koleją w Bieszczady

2025-02-24

Nowe połączenie łączące Rzeszów i Ustrzyki Dolne pozwoli na łatwe dostanie się w urokliwe Bieszczady.

Turystyka
namiot rozbity na na trawie obok drzew, nad namiotem rozciągnięty tarp

Opowieści nowicjusza: historia pewnego guzła, czyli pierwsze spotkania z tarpem

2025-03-29

W mediach społecznościowych bez problemu znajdziemy przepiękne zdjęcia czy historie z obozowania w lesie bądź w górach. Wygląda to prosto, łatwo i przyjemnie. Czasem jednak za takim idealnym wręcz…

Katastrofa łodzi podwodnej Sindbad w Egipcie.

2025-03-28

Wczoraj w trakcie wycieczki po Morzu Czerwonym zatonęła wycieczkowa łódź podwodna „Sindbad”, która woziła turystów na rejsy w okolicach Hurghady. Na pokładzie było 50 osób.

Sezon na Spływ Dunajcem rusza 1 kwietnia. Będzie drożej.

2025-03-26

Już za kilka dni w Pieninach rusza kolejny sezon na jedną z największych atrakcji turystycznych w okolicy, czyli Spływ Dunajcem. Ceny biletów będą wyższe niż…

Otwarcie parku Hossoland zbliża się wielkimi krokami!

2025-03-24

W Kiełpinie, niecałe 30 kilometrów od wybrzeża Bałtyku już niebawem zostanie otwarty nowy park rozrywki. W wakacje turyści odwiedzający między innymi Kołobrzeg, Rewal…

Shellter Resort & Spa. Pięć gwiazdek nad samym morzem.

2025-03-27

Już w kwietniu zostanie otwarty nowy pięciogwiazdkowy hotel na Pomorzu Zachodnim. Na gości czekać będzie ponad 200 pokoi usytuowanych przy samej plaży, a obiekt…

Jak działa Podlaski Bon Turystyczny?

2025-03-19

Od 20 kwietnia tego roku rusza Podlaski Bon Turystyczny. Dzięki niemu będziemy mogli zyskać nawet 400 złotych na opłacenie noclegów w pięknej okolicy…

Włoskie Rimini za 1000 złotych na majówkę

2025-03-17

Szybkie wakacje w maju? Rimini może okazać się strzałem w dziesiątkę dla tych, którzy wolą być oszczędni!

Weekend na Sycylii za 1 euro? Trzeba się tylko pospieszyć!

2025-03-13

Jedno z sycylijskich miasteczek przygotowało fantastyczny konkurs mający je wypromować. Może w nim wziąć udział każdy, jednak trzeba się pospieszyć, gdyż trwa on tylko do 15 marca!

Już w sobotę w Krakowie Navigator Festival 2025!

2025-03-27

29 marca w krakowskim Nowohuckim Centrum Kultury odbędzie się wydarzenie dla miłośników odległych krajów i fascynatów niezwykłych wypraw. Przez cały dzień słuchać będzie…

Jak dojechać szybowcem pod K2? Spotkanie ze Sławkiem Makarukiem.

2025-02-05

W najbliższy piątek 7 lutego o godzinie 18:00 w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie odbędzie się wyjątkowe wydarzenie, którego gościem specjalnym będzie Sławek Makaruk – podróżnik,…

Katastrofa łodzi podwodnej Sindbad w Egipcie.

2025-03-28

Wczoraj w trakcie wycieczki po Morzu Czerwonym zatonęła wycieczkowa łódź podwodna „Sindbad”, która woziła turystów na rejsy w okolicach Hurghady. Na pokładzie było 50 osób.

skaliste, norweskie góry, przyprószone śniegiem

Błędy nowicjusza: czyli o trudnej sztuce mówienia „dość”. Oraz o zasadach w terenie

2025-03-27

Rozmawiając o swoich przygodach, bardzo chętnie mówimy o tym, co się nam udało. O zdobytych szczytach, o przebytych szlakach, o przezwyciężonych trudnościach. Znacznie rzadziej jednak przyznajemy…

Sezon na Spływ Dunajcem rusza 1 kwietnia. Będzie drożej.

2025-03-26

Już za kilka dni w Pieninach rusza kolejny sezon na jedną z największych atrakcji turystycznych w okolicy, czyli Spływ Dunajcem. Ceny biletów będą wyższe niż…

Samochodem przez USA: z Las Vegas do Yellowstone, cz. 15 Grand Teton

2025-03-21

Po wspaniałych dwóch dniach w Parku Yellowstone, trzeba było się pożegnać z tym przepięknym miejscem. Ogromnie żałuję, że nie mogliśmy spędzić tam więcej czasu, ale mam…

Już jutro Miedzynarodowy Dzień Przewodnika!

2025-02-20

21 lutego po raz 35 świętujemy Międzynarodowy Dzień Przewodnika. Z tej okazji wiele polskich instytucji organizuje darmowe wycieczki dla chętnych.

Mumie

Fascynujące odkrycie w Egipcie. Znaleziono kolejne Mumie

2024-06-28

Archeolodzy w Egipcie nieustannie pracują nad odkrywaniem tajemnic starożytności. Najnowsze odkrycie to 33 grobowce rodzinne, które znaleziono na zachód od Asuanu. Egipsko-włoski zespół badaczy natknął…

Już jutro Miedzynarodowy Dzień Przewodnika!

2025-02-20

21 lutego po raz 35 świętujemy Międzynarodowy Dzień Przewodnika. Z tej okazji wiele polskich instytucji organizuje darmowe wycieczki dla chętnych.

Spodnie OTP i UTP od Helikona: porównanie. Które portki wybrać?

2024-10-24

W dzisiejszym wpisie biorę na warsztat dwa najpopularniejsze modele spodni od firmy Helikon-Tex: Women’s UTP Resized oraz Women’s OTP. Porównuję wygodę, komfort, kolorystykę, zastosowanie,…

Sezon na poroża

2025-03-07

Na początku marca sezon, w którym samce jeleni i danieli zrzucają swoje poroże. Naturalnie znalezione rogi mogą być ciekawą pamiątka z wycieczki, ale gdzie i w jakich okolicznościach…

Schronisko PTTK na Magurze Małastowskiej powróci!

2025-02-12

Zamknięte w 2021 roku Schronisko PTTK na Magurze Małastowskiej ma zostać odnowione i rozbudowane. Prace ruszą wiosną.

Torba Helikon-Tex Mission dostępna już w sprzedaży

2024-04-04

Nowość z targów IWA OutdoorClassics 2024 dostępna jest już w sprzedaży. Torba Mission stanowi dalekie rozwinięcie torby Rangemaster, wyróżniając się usztywnioną konstrukcją…

Kiwi Madeira

Aluminiowy kamper NEXSD One w aranżacji KIWI Madeira

2024-03-18

Zaprezentowany kamper NEXSD One łączy aerodynamiczną zabudowę kempingową zintegrowaną z bazą w postaci Volkswagena Craftera. W przeciwieństwie do kampera półzitegrowanego, gdzie szoferska i część mieszkalna…

Człowiek

Helikon-Tex Alien Bag – Świetna torba na podróże

2025-03-29

Z czasem pojawiła się potrzeba posiadania porządnej torby, która będzie zarówno pojemna, jak i łatwa w przenoszeniu. Jak tylko nadarzyła się okazja, wziąłem do testów Alien…

Knifemaking na Euro Target Show 2025

2025-03-26

Nóż — obok plecaka i wygodnych butów — stanowi jedną z najważniejszych części leśnego ekwipunku. Nic więc dziwnego, że knifemaking jest tak popularną tematyką. Neonowe kolory czy klasyczne…

Helikon-Tex Alien Bag – Świetna torba na podróże

2025-03-29

Z czasem pojawiła się potrzeba posiadania porządnej torby, która będzie zarówno pojemna, jak i łatwa w przenoszeniu. Jak tylko nadarzyła się okazja, wziąłem do testów Alien…

Knifemaking na Euro Target Show 2025

2025-03-26

Nóż — obok plecaka i wygodnych butów — stanowi jedną z najważniejszych części leśnego ekwipunku. Nic więc dziwnego, że knifemaking jest tak popularną tematyką. Neonowe kolory czy klasyczne…

Helikon-Tex Alien Bag – Świetna torba na podróże

2025-03-29

Z czasem pojawiła się potrzeba posiadania porządnej torby, która będzie zarówno pojemna, jak i łatwa w przenoszeniu. Jak tylko nadarzyła się okazja, wziąłem do testów Alien…

Knifemaking na Euro Target Show 2025

2025-03-26

Nóż — obok plecaka i wygodnych butów — stanowi jedną z najważniejszych części leśnego ekwipunku. Nic więc dziwnego, że knifemaking jest tak popularną tematyką. Neonowe kolory czy klasyczne…

Premiera Amazfit Active 2. Budżetowy telefon dla aktywnych

2025-02-20

Do sprzedaży w naszym kraju trafił właśnie nowy telefon firmy Zepp Health. Amazfit Active 2 to telefon dla oszczędnych, który lubią aktywnie spędzać czas.

Gdańsk

EkoKajak na Motławie. Darmowe pływanie za sprzątanie

2024-07-18

Przepis na udany dzień w Gdańsku? EkoKajak! Ta akcja wpisuje się już w Gdańsk na dobre: wystartowała w tym roku po raz czwarty. Gdański Ośrodek Sportu oferuje…

Pierwszy hotel Mövenpick w Polsce

2025-02-10

6 lutego w Karpaczu otwarty został pierwszy w Polsce hotel należący do szwajcarskiej sieci Mövenpick. W pięciogwiazdkowym hotelu gości czeka ponad sto pokoi wraz z odpowiednim…

Liofilizowane desery od LYO

2024-12-03

W góry zawsze warto zabrać ze sobą coś słodkiego. Może to być dla nas nagroda, pocieszenie, albo po prostu zapas kalorii, kiedy ich potrzeba. W moim…

Patagonia

Śmieciozoik. Patagonia stanęła do walki z fast fashion

2024-08-26

Patagonia w filmie „The Shitthropocene” ostrzega przed erą „taniego szajsu” i niekończącej się konsumpcji. Choć humorystyczny ton nawiązuje do stylu Philomeny Cunk, przekaz filmu…

Tani sprzęt – problem czy rozwiązanie? Recenzja refleksyjna

2024-04-26

Ale tandeta… Do czego to ma służyć? Z czego to zrobili, z gumolitu? Ostrości nie trzyma i gnie się na wszystkim! Ale słabe szwy… I już się sprało… Oraz wiele, wiele innych narzekań.…

Guns N’ Roses zagra na Rock For People!

2024-12-09

Organizatorzy festiwalu Rock For People, który organizowany jest w Hradec Kralove w Czechach, ogłosili dzisiaj kolejną gwiazdę, dodając jednocześnie piąty dzień. Z okazji 30.…

Rock For People – znamy pierwsze gwiazdy!

2024-11-14

Rock for People zachwycił fanów ogłoszeniem pierwszych trzydziestu artystów – w tym dwóch headlinerów – którzy wystąpią na 30. edycji festiwalu. W lecie Park…

Premiera Amazfit Active 2. Budżetowy telefon dla aktywnych

2025-02-20

Do sprzedaży w naszym kraju trafił właśnie nowy telefon firmy Zepp Health. Amazfit Active 2 to telefon dla oszczędnych, który lubią aktywnie spędzać czas.

schronisko

Zatrucia w Tatrach. Czy Sanepid określił, że jest już bezpiecznie?

2024-09-02

W niedzielę ratownicy TOPR ewakuowali z Doliny Pięciu Stawów około 20 osób. Turyści skarżyli się na objawy takie jak biegunka, wymioty i osłabienie organizmu.…

Bezpańskie psy

Bezpańskie psy pod ostrzałem. Turyści rozśwcieczeni

2024-08-28

Nowe tureckie prawo jest skierowane bezpośrednio w bezpańskie psy, których na tę chwilę jest około 4 milionów w całym kraju. Prawo wymusza na gminach ubój tych zwierząt…

Lornetka Vortex Vulture 10×56 HD

2024-05-19

Przyznam, że gdy pierwszy raz zetknąłem się z lornetką Vulture HD 10×56 od Vortexa, nie byłem przekonany, czy jest faktycznie tak superancka, jak świadczą pochlebne opinie na rozmaitych…

Kalendarium

Krakowski Festiwal Górski 2024 – pięć rzeczy, które trzeba wiedzieć

2024-12-05

Krakowski Festiwal Górski odbędzie się już w najbliższy weekend (7-8 grudnia) w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Pasjonaci gór i wspinacze – jeśli jeszcze…

Pol'and'Rock

Pol’and’Rock Festival 2024. Kolejne gwiazdy zapowiedziane

2024-06-28

Coraz więcej gwiazd dołącza do line-upu Pol’and’Rock Festival 2024. Co więcej, ostatnio ogłoszono artystę, który z pewnością zaskoczy wielu fanów. Kogo zobaczymy na scenie podczas…

Kuchenka gazowa w zimie

Biwakowanie zimą to w Polsce wyjątkowo mała nisza, a według moich obserwacji wewnątrz niej większość gotuje na ognisku. Nie ma w tym nic złego, po prostu nie jestem fanem

Kuchenki gazowe są dla mnie o wiele wygodniejsze, a w stosunku do wielopaliwowych prostsze i lżejsze. Z moich doświadczeń wynika, że z odpowiednim przygotowaniem można bardzo skutecznie gotować na gazie do -10C, a nawet -15C.

Teoria, wrzenie gazów

Jeśli używamy kartusza gazowego pionowo, to gaz w nim zawarty będzie wydostawał się w następujących temperaturach [1]:

  • butan do -0,5C
  • izobutan do -12C
  • propan do -42C

Jednocześnie nie możemy napełnić kartusza samym propanem, bo generuje on za duże ciśnienie i wymaga specjalnych, ciężkich pojemników i zaworów [1]. Optymalne mieszanki zawierają 20-40% propanu. Reszta najczęściej wypełniana jest butanem albo droższym izobutanem. Kartuszem, którego sam używam w zimie, jest MSR IsoPro, 20% propanu, 80% izobutanu.

Nieoficjalnie, na własne ryzyko, można napełnić kartusz turystyczny czystym propanem. Większe ciśnienie najczęściej jest w granicach tolerancji, ale to oczywiście zależy od konkretnego kartusza i konkretnej kuchenki. Natomiast sprzęt posiada zapas tolerancji nie bez powodu, dlatego odradzam komukolwiek takie eksperymenty. Wspominam o tym tylko dla kompletności, bo tak, jest to możliwe i są osoby, które tak robią.

Spadek ciśnienia

Sama temperatura otoczenia nie gwarantuje nam poprawnego działania kuchenki. Wraz z gotowaniem gaz w stanie ciekłym musi odparować, by wypełnić przestrzeń w kartuszu. Proces parowania jest kosztowny energetycznie i powoduje spadek temperatury kartusza poniżej temperatury otoczenia. Możemy więc odpalić kuchenkę, która po jakimś czasie zacznie słabnąć i zgaśnie.

Mit osobnego wypalania

Nie jest prawdą, że istnieją temperatury w których z kartusza będzie wydostawał się sam propan (natomiast będzie się on spalał szybciej). Z tego samego powodu nie odpalimy kuchenki w -40 stopniach, nawet jeśli mamy nowy kartusz, w którym na pewno jest sporo propanu.

Temperatura wrzenia zależy od mieszanki i jest wypadkową ilości propanu i (izo)butanu. Jeśli używamy kartusza pionowo, to propan ma tendencję wypalać się szybciej niż towarzyszący mu (izo)butan, dlatego z czasem procentowy skład propanu spada, a temperatura wrzenia kartusza rośnie. Tego problemu nie ma, jeśli używamy odwróconego kartusza. W tym trybie cała mieszanka spala się równomiernie.

Mechanizmy wspomagające w kuchenkach

  1. Regulator ciśnienia
    Ciśnienie mieszanki gazu, a tym samym ilość, jaka wydostaje się przez zawór, zależy od jego temperatury – szczególnie dla operacji pionowej. Dlatego kuchenki standardowo są dostosowane do sytuacji, w której użytkownik maksymalnie odkręcona zawór podczas wysokich temperatur. Napisanie w instrukcji, by np. w wysokich temperaturach odkręcać zawór tylko do połowy, zapewne by nie wystarczyło. Moc standardowej kuchenki spada więc razem ze spadkiem temperatury. By ograniczyć to zjawisko, producenci zaczęli wykorzystywać w wybranych konstrukcjach regulator, starający się automatycznie zachować stałe ciśnienie wydostającego się gazu [3].
  2. Zintegrowane kuchenki z radiatorem.
    Takie zestawy znacznie podnoszą efektywność kuchenki, co szczególnie w zimie jest nieocenione
  3. Odwrócona operacja / tryb płynny
    Niektóre(!) kuchenki pozwalają używać kartusza w trybie odwróconym. Dzięki temu w przepływie paliwa pomaga nam grawitacja i przestajemy być uzależnieni od temperatury wrzenia mieszanki gazów. Nie jest to jednak złoty środek. Mimo wszystko wraz ze spadkiem temperatury efektywność gazu spada.
    UWAGA! Nie każda kuchenka ze zdalnym kartuszem pozwala na bezpieczną operację z odwróconym kartuszem. Czytajcie instrukcje. Najczęściej wymagane jest odpalenie kuchenki najpierw w trybie pionowym. Niepoprawne użytkowanie może zmienić palnik w miotacz ognia.
  4. Pętla zwrotna
    Kuchenki ze zdalnymi kartuszami pozwalającymi na operację odwróconą praktycznie zawsze mają pętlę zwrotną. Przewód paliwowy jest prowadzony w okolicach palnika. Powoduje to odparowywanie gazu, zanim dotrze do wylotu, i poprawia efektywność spalania.

Jak sobie radzić w zimie

  1. Używajmy mieszanek gazu odpornych na niższe temperatury, czyli takich, które zawierają więcej izobutanu. Unikajmy zimą butanu.
  2. Musimy dbać o to, by nasz kartusz za bardzo się nie wychłodził. Nośmy go przy ciele, w okolicach termosu, śpijmy z nim.
  3. Gdy w trakcie gotowania moc kuchenki wyraźnie spada, jeśli temperatura na to pozwala, to spróbujmy ogrzać kartusz dłońmi. Jeśli jest na to za zimno, to…
  4. Woda płynąca w potoku ma temperaturę minimum 0 stopni. Mamy też ze sobą zazwyczaj wodę pitną, o którą dbamy, by nie zamarzła. Możemy więc nalać jej do naczynia i umieścić w nim kartusz. W przypadku mrozu ograniczy to znacznie spadek temperatury kartusza, a więc również efektywności kuchenki wraz z czasem gotowania [4].
    Przypominam, że temperatura kartusza spada wraz z ciśnieniem w kartuszu, czyli może spaść poniżej temperatury otoczenia.
  5. Osłaniamy kartusz od podłoża. Ja zrobiłem z karimaty osłonkę na pojemnik na wodę, w którym stoi kartusz.
  6. Rozszerzenie punktu 4 (niebezpieczne!): jeśli mamy gorącą wodę w termosie albo po ostatnim gotowaniu, możemy dolać ją do naczynia. Nie przesadzajmy jednak, za duża temperatura może spowodować niekontrolowaną ucieczkę gazu.
  7. Bardzo niebezpiecznie: jeśli używamy kuchenki, z której wiele ciepła ucieka na boki, możemy osłonić ją tak, by ciepłe powietrze ogrzewało kartusz. Jeśli ktoś się na to zdecyduje, polecam połączyć to z umieszczeniem kartusza w naczyniu. Woda w naczyniu utrudni nagły skok temperatury. Nie przesadzajmy jednak, za duża temperatura może spowodować niekontrolowaną ucieczkę gazu.

Rozwiązania, których nie polecam

  1. Podgrzewanie zamiast gotowania. Można zabrać zwykłą kuchenkę i zwykłą mieszankę propan-butan. Taki zestaw odpali może nawet do -10C, ale zwykle nie zagotuje wody. Jeśli planujemy topić śnieg na wodę pitną, to nie wystarczy. Wspominam o tym, bo widziałem niejednokrotnie, że tak ludzie robią i się nie przejmują. Teoretycznie wystarcza to do zrobienia jedzenia, ale nie polecam nikomu.
  2. Coleman sprzedaje kartusze „Extreme”, 40% propanu, 60% butanu. Można wykorzystać większy kartusz, będzie działał bardzo sprawnie – 30-50% zużycia. Moim zdaniem szkoda tyle nosić.

Dlaczego używam Jetboila MiniMo?

 

  1. Pojemność 1l jest w sam raz dla jednej osoby do topienia śniegu.
  2. Bo ma automatyczny regulator ciśnienia [3].
  3. Bo lubię zintegrowaną konstrukcję. Kuchenki z osobnym kartuszem trudniej przemieszczać i trudniej używać naczyń z radiatorem.
  4. Bo zawiodła mnie dopiero na -13C, podczas silnego wiatru i opadów śniegu

O zimowych wypadach możesz poczytać na blogu Góry bez Schronisk, który prowadzi autor tego artykułu.

[1] https://adventuresinstoving.blogspot.com/2011/11/why-not-just-use-propane.html

[2] https://adventuresinstoving.blogspot.com/2012/04/gas-in-cold-weather-myth-of-fractioning.html

[3] https://www.msrgear.com/blog/technology-stove-pressure-regulators-work/

[4] https://www.msrgear.com/blog/faq-how-does-putting-your-fuel-canister-in-water-help-it-work-better-in-freezing-temperatures/

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Dodaj komentarz

X